Belka nawigacyjna
 
Maksymalizuj
Minimalizuj
 
Zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy
Czynniki zagrożeń zawodowych
POLA ELEKTROMAGNETYCZNE

 

 

 

Narażenie na pole elektromagnetyczne w przestrzeni pracy podczas użytkowania urządzeń nadawczych systemów radiokomunikacyjnych. Metoda pomiaru pola elektromagnetycznego in situ – wymagania szczegółowe.
"Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy" 2/2017 str. 89

Paweł Bieńkowski, Halina Aniołczyk, Jolanta Karpowicz, Jarosław Kieliszek

W prawie pracy określono obowiązek rozpoznania i oceny zagrożeń elektromagnetycznych w otoczeniu urządzeń i systemów radiokomunikacyjnych będących źródłami pola elektromagnetycznego (pole-EM). W rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 czerwca 2016 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z narażeniem na pole elektromagnetyczne, wśród typowych źródeł tego pola wy-mieniono „nadawcze systemy tele- i radiokomunikacyjne” oraz „stacje bazowe systemów telefonii komórkowej” (DzU 2016, poz. 950, zm. poz. 2284; zał. 1., poz. 4. i 5.). Do urządzeń radiokomunikacyjnych zalicza się również „telefony komórkowe, bezprzewodowe i urządzenia bezprzewodowe krótkiego zasięgu” (DzU 2016, poz. 950, zm. poz. 2284; zał. 1., poz. 3.), które jako sprzęt powszechnego użytku, niewymagający pozwolenia radiokomunikacyjnego, nie są przedmiotem niniejszego artykułu.
Urządzania i systemy radiokomunikacyjne stanowią obecnie jedne z najliczniejszych źródeł pola-EM, a podczas emisji w otoczeniu anten i niektórych innych elementów systemu występuje pole-EM stref ochronnych. Systemy radiokomunikacyjne są najczęściej bezobsługowe, jednak wymagają okresowych kontroli, regulacji i konserwacji, a tym samym w ich otoczeniu można wyróżnić przestrzeń pracy. Warunki narażenia pracujących na pole-EM podczas użytkowania systemów radiokomunikacyjnych wymagają okresowej kontroli, wykonanej zgodnie z rekomendowanymi i zwalidowanymi metodami, celem rozpoznania zagrożeń elektromagnetycznych i podjęcia odpowiednich środków ochronnych (DzU 2011, poz. 166; DzU 2016, poz. 950, zm. poz. 2284).
Metody pomiarów pola-EM w zakresie koniecznym do realizacji wspomnianych wymagań nie są obecnie znormalizowane. W związku z tym, celem relacjonowanej w niniejszym artykule pracy było opracowanie metody rekomendowanej do pomiaru parametrów pola-EM in situ w przestrzeni pracy, pod-czas użytkowania urządzeń radiokomunikacyjnych.
Rekomendowana metoda pomiarów została opracowana na podstawie szczegółowego rozpoznania charakterystyki narażenia na pole-EM w otoczeniu typowych urządzeń i systemów radiokomunikacyjnych eksploatowanych w Polsce: w otoczeniu systemów antenowych oraz nadajników stacji bazowych telefonii komórkowej, nadajników radiowych i telewizyjnych małych mocy oraz radiowo-telewizyjnych centrów nadawczych (RTCN). W pracy opierano się na pomiarach własnych autorów oraz opracowaniach literaturowych i protokołach z pomiarów kontrolnych pola-EM.
Na podstawie wyników przeprowadzonych badań stwierdzono, że oprócz pierwotnych źródeł pola-EM w postaci anten (w niektórych przypadkach również nadajników oraz elementów toru antenowego), w przestrzeni pracy w ich otoczeniu występują również wtórne źródła pola-EM: metalowe konstrukcje (drabiny, barierki, ogrodzenia, elementy nośne anten, rynny, zwody uziomów) oraz anteny odbiorcze lub nadawcze wyłączone z nadawania, ale będące w obszarze oddziaływania pola-EM anten nadawczych. W artykule przedstawiono opracowaną metodę pomiarów pola-EM w przestrzeni pracy w otoczeniu stacjonarnych, wymagających pozwoleń radiowych, nadawczych urządzeń i systemów radiokomunikacyjnych oraz omówiono najistotniejsze przyczyny niepewności wyników pomiaru pola-EM przy omawianych urządzeniach.



Kuchenki mikrofalowe – kontrola emisji i ekspozycji na pole elektromagnetyczne
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 12/2017 str. 8-12

mgr inż. Magda Mariańska dr Halina Aniołczyk mgr inż. Paweł Mamrot Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi

Kuchenki mikrofalowe należą do obiektów technicznych mogących potencjalnie emitować pole – EM o wartościach mających wpływ na bezpieczeństwo i higienę pracy osób zatrudnionych w gastronomii czy serwisach firmowych. Formalnie, bezpieczeństwo użytkowania kuchenek mikrofalowych powinien gwarantować producent, który zobowiązany jest to przestrzegania standardów emisji promieniowania, po spełnieniu których urządzenia są dopuszczone do sprzedaży. Dla użytkowników kuchenek mikrofalowych w gospodarstwach domowych to warunek konieczny. Przedstawione w artykule dane o poziomach tego pola w otoczeniu ponad 170 urządzeń wskazują, że należy przedsięwziąć stosowne działania ochronne. Przedstawiony w opracowaniu istniejący stan prawny dotyczący limitów emisji, który obowiązuje producentów tych kuchenek jest oparty o rekomendacje ICNIRP i spełnia wymagania limitów ekspozycji człowieka na pole – EM. Krajowe przepisy są bardziej rygorystyczne. W pracy dyskutowane są wszystkie te aspekty, szczególnie w odniesieniu do pracowników gastronomii i służb serwisowych, gdzie brak jest faktycznego nadzoru nad warunkami pracy. Zwrócono także uwagę na możliwość zapewnienia bezpieczeństwa użytkownikom kuchenek mikrofalowych w gospodarstwach domowych.



Harmonizacja najwyższych dopuszczalnych natężeń pola elektrycznego i magnetycznego z wymaganiami dyrektywy 2013/35/UE
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 8/2015 str. 24-27

dr inż. Jolanta Karpowicz dr inż. Krzysztof Gryz Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

Zarówno dyrektywa europejska 2013/35/UE, dotycząca minimalnych wymagań ochrony pracowników przed bezpośrednimi i pośrednimi zagrożeniami elektromagnetycznymi, jak i aktualne polskie prawo pracy w tym zakresie, powstały na bazie europejskiej dyrektywy ramowej 89/391/EWG. W związku z tym, wiele wspólnych cech mają stawiane przez nie pracodawcom wymagania zmierzające do ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników narażonych na pola elektromagnetyczne. Najistotniejsze różnice to brak w Polsce jednoznacznych wymagań dostosowania zasad ochrony użytkowników implantów medycznych do ich indywidualnej wrażliwości na niepożądane oddziaływanie elektromagnetyczne.

Ponadto harmonizacja najwyższych dopuszczalnych natężeń pola elektrycznego i magnetycznego (NDN pól elektromagnetycznych – Dz.U. nr 0, poz. 817, 2014) z dyrektywą 2013/35/UE wymaga usunięcia istotnej rozbieżności polskich i europejskich limitów pola magnetycznego w paśmie 0,1 - 100 MHz. Z tego powodu transpozycja wymagań dyrektywy 2013/35/UE może spowodować zaostrzenie oceny narażenia pracowników na pole magnetyczne w tym zakresie. W wymaganiach dotyczących ochrony pracowników w otoczeniu źródeł pól elektromagnetycznych innych częstotliwości nie należy spodziewać się istotnych zmian wskutek planowanej w 2016 r. harmonizacji limitów NDN z dyrektywą 2013/35/UE.



Profilaktyka zagrożeń elektromagnetycznych związanych z użytkowaniem radiotelefonów
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 10/2013 str. 20-23

dr inż. Patryk Zradziński Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy mgr inż. Wiesław Leszko Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy dr inż. Jolanta Karpowicz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy dr inż. Krzysztof Gryz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

Artykuł prezentuje dotyczące użytkowników radiotelefonów zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia pracowników, wynikające z oddziaływania pola elektromagnetycznego na ludzi i środowisko pracy oraz działania profilaktyczne służące ich ograniczaniu. Urządzenia te są powszechnie używane do realizacji obowiązków zawodowych m.in. przez pracowników pogotowia ratunkowego, straży pożarnej, policji.



Podstawy europejskiego systemu ochrony pracowników przed elektromagnetycznymi zagrożeniami bezpieczeństwa i zdrowia oraz wymagania dyrektywy 2013/35/UE
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2013 str. 2-4

dr inż. Jolanta Karpowicz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy Radca Minister Janusz Gałęziak Stałe Przedstawicielstwo Rzeczypospolitej Polskiej przy Unii Europejskiej



Znaczenie poza pasmowej czułości aparatury pomiarowej przy ocenie narażenia na radio falowe pola elektromagnetyczne w sąsiedztwie linii energetycznych wysokiego napięcia
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2013 str. 6-8

dr inż. Krzysztof Gryz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy dr inż. Jolanta Karpowicz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

W artykule zaprezentowano wyniki laboratoryjnych badań poza pasmowej czułości mierników elektromagnetycznego promieniowania radiofalowego, o pasmach pomiarowych z zakresu częstotliwości 1 kHz ÷ 38 GHz, na oddziaływanie sinusoidalnie zmiennego pola elektrycznego o częstotliwości przemysłowej 50 Hz i natężeniu z zakresu 5 ÷ 30 kV/m. Wyniki badań przeanalizowano w kontekście wymagań ochrony pracowników i ludności przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych oraz charakterystyki złożonych środowiskowych pól, jakie mogą występować w otoczeniu elektroenergetycznych linii przesyłowych wysokiego napięcia.
Stwierdzono, że oddziaływanie pól elektrycznych 50 Hz na mierniki radiofalowego pola elektromagnetycznego może w otoczeniu linii wysokiego napięcia spowodować nieuprawnione zidentyfikowanie radiofalowych pól elektrycznych i magnetycznych o natężeniach przekraczających dopuszczalne dla narażenia ludności. W pobliżu linii elektroenergetycznych wysokiego napięcia, lub w innych miejscach narażonych na silne pola elektryczne częstotliwości przemysłowej, konieczne jest używanie tylko mierników radio falowych o ustalonej czułości na pole elektryczne 50 Hz i rozważenie jej wpływu na wyniki pomiarów, biorąc pod uwagę poziom pola elektrycznego 50 Hz w poszczególnych miejscach.



Możliwości powrotu do pracy w polach elektromagnetycznych po implantacji stymulatora serca
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2013 str. 12-14

Maria Tiikkaja Finnish Institute of Occupational Health Maila Hietanen Finnish Institute of Occupational Health Tommi Alanko Finnish Institute of Occupational Health Harri Lindholm Finnish Institute of Occupational Health



Profilaktyka i ochrona zdrowia personelu wojskowego zatrudnionego w zasięgu promieniowania elektromagnetycznego w świetle najnowszych uregulowań prawnych resortu obrony narodowej
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2013 str. 15-18

dr n.biol Elżbieta Sobiczewska Zakład Ochrony Mikrofalowej, Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii dr hab.med. Wanda Stankiewicz Zakład Ochrony Mikrofalowej, Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii płk dr inż. Jarosław Kieliszek Zakład Ochrony Mikrofalowej, Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii

Pole elektromagnetyczne jest jednym z istotnych czynników występujących na stanowiskach pracy w jednostkach organizacyjnych resortu obrony narodowej. Specyfika pracy personelu wojskowego w zasięgu promieniowania elektromagnetycznego ze względu na rodzaj stosowanych urządzeń, często utrudnia zastosowanie krajowych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. W celu pełnej ochrony zdrowia personelu wojskowego i zapewnienia bezpieczeństwa pracy w Zakładzie Ochrony Mikrofalowej Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii opracowano projekt normy „Bezpieczeństwo i higiena pracy. Ochrona przed promieniowaniem elektromagnetycznym. Profilaktyka i ochrona zdrowia personelu zatrudnionego w zasięgu promieniowania elektromagnetycznego od 0 Hz do 300 GHz”.
W artykule omówiono określone w normie wymagania dotyczące profilaktyki i ochrony zdrowia personelu wojskowego zatrudnionego w zasięgu promieniowania elektromagnetycznego, wymagania w zakresie oszacowania narażenia personelu na promieniowanie elektromagnetyczne według skali względnej dla potrzeb profilaktyki i ochrony zdrowia personelu, a także zasady postępowania w wydarzeniach wypadkowych związanych z promieniowaniem elektromagnetycznym.



Pole elektromagnetyczne wytwarzane przez systemy radiokomunikacyjne pracujące w Paśmie E (60-90 GHz)
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2013 str. 19-23

dr hab. inż. Paweł Bieńkowski Politechnika Wrocławska,Katedra Telekomunikacji i Teleinformatyki,Laboratorium Wzorców i Metrologii Pola Elektromagnetycznego(LWiMP) mgr inż. Paweł Cała Politechnika Wrocławska,Katedra Telekomunikacji i Teleinformatyki,Laboratorium Wzorców i Metrologii Pola Elektromagnetycznego(LWiMP) mgr inż. Bartłomiej Zubrzak Politechnika Wrocławska,Katedra Telekomunikacji i Teleinformatyki,Laboratorium Wzorców i Metrologii Pola Elektromagnetycznego(LWiMP)

W artykule przedstawiono wybrane aspekty związane z potrzebami i możliwościami pomiarowymi pól elektromagnetycznych pochodzących od urządzeń radiokomunikacyjnych pracujących w paśmie częstotliwości wysokich mikrofal (60-90 GHz). Rozwój technologiczny i bezustanne poszukiwanie bezprzewodowego medium transmisyjnego o dużej przepływności sprawił, że w konstrukcji linii radiowych zaczęto wykorzystywać częstotliwości z zakresów 71-76 GHz i 81-86 GHz (Pasmo E), które zapewniają pojemności znacznie większe niż tradycyjne rozwiązania. Na rodzimym rynku już pojawiają się dostawcy tego typu sprzętu, co wiąże się m.in. z potrzebą szacowania ekspozycji do celów bhp i ochrony środowiska. Jednocześnie brakuje przyrządów, których zakres pomiarowy pokrywałby zakres Pasma E.
W pracy dokonano przeglądu istniejących systemów radiokomunikacyjnych, anten wykorzystywanych przy budowie radiolinii oraz sposobów analizy rozkładu pola elektromagnetycznego w ich otoczeniu. Przedstawiono także wyniki badań własnych związanych z generacją wzorcowych pól elektromagnetycznych z Pasma E oraz analizą parametrów metrologicznych komercyjnych czujników pola pod kątem możliwości ich wykorzystania na częstotliwościach powyżej deklarowanego przez producentów pasma pracy.



Ocena prądu dłoni u pracowników i pół elektromagnetycznych przy fizykoterapeutycznych diatermiach krótkofalowych
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2013 str. 24-28

dr inż. Krzysztof Gryz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy dr inż. Jolanta Karpowicz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

W pracy scharakteryzowano zagrożenia elektromagnetyczne związane z obsługą fizykoterapeutycznych diatermii krótkofalowych. Wyniki badań wykonanych przy różnego typu 14 diatermiach z aplikatorami indukcyjnymi i 14 diatermiach z aplikatorami pojemnościowymi wskazują, że pola elektryczne i magnetyczne o częstotliwości 27 MHz o natężeniach ze  strefy niebezpiecznej, tj. przekraczające granicę narażenia dopuszczalnego dla pracowników mogą występować w czasie typowych zabiegów w odległości: pole elektryczne (E > 200 V/m) - do 60 cm (mediana 45 cm), a pola magnetyczne (H >3 A/m) - do 25 cm (mediana 20 cm) od aplikatorów i zasilających je kabli. Dotykanie do aktywnych aplikatorów i zasilających je kabli powoduje w kończynie górnej przepływ prądu elektrycznego (prądu dłoni) o natężeniu przekraczającym wartość graniczną 40 mA (przy dotykaniu do kabli zasilających aplikatory pojemnościowe badanych urządzeń: maksimum 780 mA; mediana 305 mA; minimum 113 mA). Wyniki badań wskazują, że zarówno ocena pierwotnego pola elektromagnetycznego w otoczeniu aplikatorów (zgodnie z obowiązującymi przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy), jak i ocena zagrożeń związanych z prądami dłoni u narażonych pracowników (zgodnie z dyrektywą europejską 2013/35/UE), przemawiają za zakazem zbliżania się bezpośrednio do aktywnych aplikatorów i ich dotykania przez pracowników. Prezentowana ocena zagrożeń elektromagnetycznych nie dotyczy pacjentów poddawanych zabiegom z użyciem diatermii krótkofalowych.



Ocena poziomu pola elektrycznego od urządzeń pracujących w zakresie częstotliwości radiowych i ich wpływ na środowisko pracy
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2013 str. 29-31

dr Halina Aniołczyk Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera mgr inż. Magda Mariańska Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera

Na podstawie badań i pomiarów pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez najczęściej spotykane urządzenia pracujące w zakresie częstotliwości 0,3 – 3000 MHz przedstawiono analizę poziomu natężeń składowej elektrycznej występującej w otoczeniu ponad 140 urządzeń  i na stanowiskach pracowników. Analizowano również zasięgi stref ochronnych i krotność przekroczenia NDN. Wykazano, że istnieje duża grupa urządzeń, których stosowanie wymaga od pracodawców podjęcia skutecznych działań obniżających poziom ekspozycji na pola elektromagnetyczne. Do urządzeń tych należą aparaty elektrochirurgiczne (natężenie pola E do 1000 V/m przy urządzeniu, NDN przekroczony 1,3 krotnie na stanowisku pracownika), diatermie krótko- i mikrofalowe (odpowiednio: natężenie pola E do 1000 V/m, NDN przekroczony 11 krotnie) oraz zgrzewarki dielektryczne wysokiej częstotliwości (odpowiednio: natężenie pola E do 850 V/m, NDN przekroczony 12 krotnie). W opracowaniu zwrócono uwagę na istnienie dużej grupy urządzeń znajdujących się poza rejestrem inspekcji sanitarnej, stosowanych głównie w małych przedsiębiorstwach. Podkreślono fakt braku kontroli ekspozycji pracowników wykonujących prace remontowe i konserwacyjne w zasięgu występowania pola elektromagnetycznego, zatrudnianych na podstawie umów z firmami zewnętrznymi oraz na umowę zlecenie. Z uwagi na rozpoczęcie prac związanych z transpozycją dyrektywy „polowej” do przepisów krajowych rezultaty przedstawionej analizy mogą zostać praktycznie wykorzystane.



Ekspozycja zawodowa na impulsowe pola elektromagnetyczne wytwarzane przez urządzenia techniki wojskowej
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2013 str. 32-35

płk dr inż. Jarosław Kieliszek Zakład Ochrony Mikrofalowej, Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii mgr inż. Paweł Sobiech Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii dr hab.med. Wanda Stankiewicz Zakład Ochrony Mikrofalowej, Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii

Eksploatacja urządzeń techniki wojskowej wiąże się w znacznym zakresie z koniecznością przebywania w polu elektromagnetycznym o wartościach stref ochronnych bezpieczeństwa i higieny pracy, ustanowionych w przepisach krajowych. Wartości natężeń pola elektromagnetycznego na stanowiskach pracowników, obsługujących te urządzenia, często przewyższają wartości występujące przy urządzeniach stosowanych w innych działach gospodarki. Polskie Normy tylko częściowo uwzględniają specyfikę urządzeń wojskowych. Ich bezpośrednie zastosowanie prowadzi w wielu wypadkach do niedoszacowania narażenia na pole elektromagnetyczne strefy bliskiej anten radarów. W pracy przedstawiono analizę wielkości natężeń pola elektrycznego występującego wokół urządzeń wytwarzających silne pola modulowane impulsowo. Na podstawie uzyskanych wyników badań dokonano analizy ekspozycji personelu obsługującego te urządzenia na stałych i zmiennych stanowiskach pracowników. Przeprowadzona ocena wskazuje stanowiska i obszary wokół urządzeń techniki wojskowej, które powinny podlegać szczególnej ochronie ze względu na zwiększone narażenie personelu.



Profilaktyka elektromagnetycznych zagrożeń wypadkowych w placówkach diagnostyki medycznej stosujących technikę rezonansu magnetycznego
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2013 str. 40-46

dr inż. Jolanta Karpowicz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy dr inż. Krzysztof Gryz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

W artykule zaprezentowano przegląd najpoważniejszych i najpowszechniejszych elektromagnetycznych zagrożeń wypadkowych, jakie występują w placówkach medycznej diagnostyki rezonansu magnetycznego wskutek oddziaływania na obiekty materialne i ludzi, wywieranego przez pole magnetostatyczne wytwarzane nieprzerwanie przez magnes skanera. Należą do nich zagrożenia balistyczne (wynikające z przyciągania do magnesu obiektów ferromagnetycznych), zakłócenia pracy urządzeń elektronicznych (w tym implantów medycznych), wrażenia wynikające z powstawania prądów indukowanych w organizmie człowieka poruszającego się w polu magnetostatycznym. Ponadto nie można wykluczyć zagrożeń zdrowia związanych z przewlekłym narażeniem zawodowym na pola magnetostatyczne.



Profesjonalna łączność mobilna i związane z nią zagrożenia elektromagnetyczne
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 4/2012 str. 15-17

Mgr Inż. Wiesław Leszko Dr Inż. Patryk Zradziński Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

Pracownicy, którzy wymagają stałej łączności z dowódcą lub dyspozytorem korzystają z różnorodnych urządzeń profesjonalnej łączności bezprzewodowej, istotnie różniących się od publicznych systemów telefonii komórkowej. Omówione w artykule cechy takich systemów oraz doniesienia naukowe wykazujące możliwe zagrożenia zdrowia wynikające z narażenia na pola elektromagnetyczne urządzeń bezprzewodowych przemawiają za poszukiwaniem rozwiązań profilaktycznych, celem zmniejszania narażenia pracowników zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia.



Ekspozymetry radiofalowego promieniowania elektromagnetycznego - przegląd parametrów użytkowych i technicznych
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 2/2012 str. 12-15

Dr Inż. Krzysztof Gryz Dr Inż. Jolanta Karpowicz Mgr Inż. Wiesław Leszko Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

W artykule przedstawiono problematykę badań radiofalowego promieniowania elektromagnetycznego z wykorzystaniem ekspozymetrów osobistych. Zaprezentowano parametry użytkowe i techniczne selektywnych i szerokopasmowych ekspozymetrów, stosowanych najczęściej przy badaniach i ocenach narażenia ludzi na promieniowanie radiofalowe. Przedstawiono wyniki badań wybranych parametrów metrologicznych ekspozymetrów, takich jak czułość w predefiniowanych pasmach pomiarowych promieniowania i izotropowość, które mogą istotnie wpływać na wyniki badań narażenia ludzi na promieniowane elektromagnetyczne.



Pole magnetyczne wytwarzane przez wyposażenie elektroenergetyczne w budynkach - zalecenia profilaktyczne dotyczące ograniczenia narażenia długotrwałego
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 5/2011 str. 16-19

Dr Inż. Krzysztof Gryz Dr Inż. Jolanta Karpowicz Mgr Inż. Patryk Zradziński Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

W artykule przedstawiono problematykę zagrożeń elektromagnetycznych występujących w budynkach z wyposażeniem elektroenergetycznym (stacje transformatorowe, rozbudowane instalacje zasilające) w aspekcie wyników badań dotyczących skutków narażenia ludności na pole magnetyczne małych częstotliwości. Scharakteryzowano poziomy pola elektromagnetycznego oraz zaprezentowano metody jego ograniczania w otoczeniu elektroenergetycznego wyposażenia budynków.


Pole elektromagnetyczne w medycynie - historia pierwszych eksperymentów
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 1/2011 str. 24-26

Prof. Dr Hab. Inż. Andrzej Krawczyk Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy Mgr Inż. Ewa Łada-Tondyra Politechnika Częstochowska

W artykule omówiono pierwsze efektywne eksperymenty dotyczące stymulacji magnetycznej tkanek, które rozpoczęły się w drugiej połowie XIX wieku. Zapoczątkowane zostały przez dwóch uczonych. Byli to: Jacques-Arsene d’Arsonval and Silvanus P. Thompson, równolatkowie urodzeni w 1851. Obaj przyczynili się do odkrycia zjawiska magnetofosfenów oraz badali zagadnienia bioelektromagnetyzmu. Ich eksperymenty pozwoliły na rozwój magnetoterapii oraz magnetostymulacji.


Zagrożenia elektromagnetyczne i elektryczność statyczna
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 5/2010 str. 32-35

Dr Inż. Jolanta Karpowicz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

Eksploatacja wielu urządzeń elektrycznych wykorzystywanych w procesie pracy, jak również instalacji stanowiących wyposażenie pomieszczeń związana jest z oddziaływaniem pól elektromagnetycznych. Objęcie zagrożeń elektromagnetycznych badaniami naukowymi w celu rozpoznania ich natury, a także tworzenie naukowych podstaw rozwiązań zmniejszających takie zagrożenia, to – ze względu na możliwość niekorzystnego oddziaływania pól na zdrowie lub bezpieczeństwo ludzi – konieczność. W rezultacie prowadzonych w Zakładzie Bioelektromagnetyzmu CIOP-PIB badań naukowych i prac technicznych powstało archiwum obejmujące charakterystyki zagrożeń elektromagnetycznych, rozpoznanych w trakcie ponad 500 ekspertyz specjalistycznych. Innym ważnym kierunkiem jest rozwój techniki badań pól elektromagnetycznych, ze szczególnym naciskiem na działania ograniczające niepewność pomiarów – prace te przyniosły rezultat w postaci współudziału w opracowaniu koncepcji oraz wymagań dla aparatury pomiarowej, polskich norm dotyczących aparatury pomiarowej oraz zasad badań i oceny pól elektromagnetycznych w środowisku pracy, a także zbudowania laboratorium wzorcowych pól elektrycznych i magnetycznych o częstotliwości z zakresu 0 Hz–6 GHz, objętego akredytacją PCA dla laboratoriów wzorcujących. Rozwijanie praktycznych metod ograniczania ekspozycji, zwłaszcza metod technicznych ograniczania zagrożeń u źródła, przyniosło efekt w postaci m.in. modeli ekranów elektromagnetycznych dla urządzeń elektrotermicznych oraz modernizacji instalacji elektroenergetycznych, ograniczających narażenie ludzi na pola magnetyczne. Opracowywane rozwiązania są dedykowane przede wszystkim odbiorcom z małych i średnich przedsiębiorstw.


Ograniczanie ryzyka zawodowego przy źródłach pól elektromagnetycznych (3) - przegląd wybranych materiałów barierowych
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 3/2009 str. 22-26

Dr Inż. Krzysztof Gryz, Dr Inż. Jolanta Karpowicz, Dr Inż. Agnieszka Kurczewska, Mgr Inż. Agnieszka Stefko Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy, Dr Inż. Albert Smalcerz Politechnika Śląska

Umieszczenie między źródłem pola a chronionym obiektem materiału barierowego, rozpraszającego lub pochłaniającego pole elektromagnetyczne, jest kluczowym elementem zarówno ekranowania lokalizującego i osłaniającego, jak i konstruowania ubioru chroniącego pracownika przed nadmiernym oddziaływaniem pola elektromagnetycznego. W artykule omówiono materiały i technologie wytwarzania materiałów barierowych, możliwe do wykorzystania w celu ochrony przed ekspozycją na pola elektryczne lub magnetyczne różnych częstotliwości. Szczególną uwagę zwrócono na materiały o właściwościach przydatnych do konstrukcji odzieży ochronnej.


Ograniczanie ryzyka zawodowego przy źródłach pól elektromagnetycznych (2) - wybrane źródła pól i charakterystyka odzieży ochronnej
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 2/2009 str. 2-5

Dr Inż. Krzysztof Gryz, Dr Inż. Jolanta Karpowicz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

W artykule omówiono urządzenia i instalacje, przy których w przypadku niewłaściwej organizacji pracy pracownicy zagrożeni są nadmierną ekspozycją na pola oraz typowe czynności wykonywane przez pracowników przy tych urządzeniach. Scharakteryzowano możliwość zastosowania środków ochrony indywidualnej oraz wymagania, jakim powinny one odpowiadać, aby chronić przed oddziaływaniem pól, umożliwiając równocześnie efektywne i bezpieczne wykonywanie pracy.



Ograniczanie ryzyka zawodowego przy źródłach pól elektromagnetycznych (1) - środki ochrony zbiorowej i indywidualnej
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 1/2009 str. 6-9

Dr Inż. Jolanta Karpowicz, Dr Inż. Krzysztof Gryz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

Ekranowanie elektromagnetyczne, zmniejszające poziom ekspozycji pracowników przebywających w pobliżu źródeł pól elektromagnetycznych, może skutecznie ograniczać ryzyko zawodowe wynikające z nadmiernego narażenia na pola elektromagnetyczne. W artykule scharakteryzowano możliwość zastosowania środków ochrony zbiorowej i indywidualnej chroniących przed oddziaływaniem pól elektromagnetycznych, umożliwiających równocześnie efektywne i bezpieczne wykonywanie czynności zawodowych przy obsłudze poszczególnych urządzeń.



Pola elektromagnetyczne przy urządzeniach do magnetoterapii - ocena ryzyka zawodowego
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2008 str. 21-25

Dr Inż. Jolanta Karpowicz, Dr Inż. Krzysztof Gryz, Mgr Inż. Patryk Zradziński Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

Pola magnetyczne o małych częstotliwościach wykorzystywane są do zabiegów fizykoterapeutycznych. Typowym źródłem pola w urządzeniach do magnetoterapii są aplikatury szpulowe. W artykule zaprezentowano charakterystykę ekspozycji na pole elektromagnetyczne u fizykoterapeutów obsługujących urządzenia do magnetoterapii oraz zasady oceny ryzyka zawodowego, wynikającego z tej ekspozycji.


Pola elektromagnetyczne przy urządzeniach elektrochirurgicznych - ocena ryzyka zawodowego
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 5/2008 str. 16-21

Dr Inż. Krzysztof Gryz, Dr Inż. Jolanta Karpowicz, Mgr Inż. Patryk Zradziński Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

W urządzeniach elektrochirurgicznych elektrody i zasilające je kable są źródłem ekspozycji personelu medycznego na silne pola elektryczne o częstotliwości z zakresu od 300 kHz do kilku MHz. Poziom ekspozycji pracowników i ocena ryzyka zawodowego mogą być oceniane na podstawie pomiarów pola elektromagnetycznego i prądu indukowanego oraz kryteriów podanych w normach i przepisach krajowych, a w przypadku ich braku, w dokumentach międzynarodowych (dyrektywa 2004/40/WE, norma IEEE). Pomiary prądu indukowanego mogą być pomocne w ocenie ekspozycji i ryzyka zawodowego pracowników na pole elektromagnetyczne, zastępując w wielu przypadkach skomplikowane obliczenia numeryczne współczynnika SAR lub gęstości prądu indukowanego, charakteryzujących skutki ekspozycji wewnątrz ciała pracownika.


Użytkowanie telefonów komórkowych i bezprzewodowych a ryzyko występowania guzów mózgu zdiagnozowanych w latach 1997-2003 - analiza wyników badań kliniczno-kontrolnych
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 4/2007 str. 22-26

Kjell Hansson Mild, Lennart Hardell, Michael Carlberg Ume University Dept. Of Radiation Physics, S-901 87 Ume, Sweden Department Of Natural Sciences, Örebro University, Se-701 82 Örebro, Sweden Department Of Oncology, University Hospital, Se-701 85 Örebro, Sweden

"W ostatnich latach na całym świecie wzrasta liczba użytkowników telefonów przenośnych i bezprzewodowych. Mózg jest organem eksponowanym na pola elektromagnetyczne o częstotliwościach radiowych, emitowane podczas rozmów telefonicznych. Od drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych w Szwecji były wykonywane badania dla ustalenia związku tej ekspozycji z guzami mózgu. Ekspozycja była oceniana na podstawie pytań ankietowych. Analiza łączna dwóch badań kliniczno-kontrolnych przypadków zachorowań na guzy mózgu została oparta na odpowiedziach od 1 254 (88%) pacjentów z łagodnym guzem mózgu, 905 (90%) ze złośliwym guzem mózgu oraz 2 162 (89%) osób z grupy kontrolnej. W podsumowaniu autorzy stwierdzili, że na podstawie przeglądu najnowszych badań dotyczących tego tematu można wnioskować, iż używanie telefonów przenośnych dłużej niż 10 lat powoduje zwiększone ryzyko występowania guzów mózgu."



Czy telefony komórkowe zakłócają pracę kardioimplantów?
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 12/2006 str. 16-19

Prof. Dr Hab. Inż. Andrzej Krawczyk Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy, Dr Inż. Anna Pławiak-Mowna Uniwersytet Zielonogórski, Dr Med. Edward Koźluk Centralny Szpital Kliniczny Akademii Medycznej W Warszawie

Artykuł prezentuje problematykę badań stymulatorów serca eksponowanych na sztucznie generowane pole elektromagnetyczne przez systemy telefonii komórkowej. Autorzy koncentrują się na analizie wpływu terminali doręcznych (badania literaturowe) oraz anten bazowych (badania własne). Opisano dokładnie procedurę badawczą in vivo związaną z analizą wpływu anteny bazowej. Przedstawiono wyniki badań oraz wskazówki dla bezpiecznego stosowania kardioimplantów.


Zasady modelowania zagrożeń elektromagnetycznych. Modelowanie ciała pracownika
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 10/2006 str. 24-27

Mgr Inż. Patryk Zradziński, Dr Inż. Jolanta Karpowicz, Dr Hab. Inż. Danuta Roman-Liu, Dr Inż. Krzysztof Gryz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

Zagrożenia elektromagnetyczne w środowisku pracy mogą być analizowane z wykorzystaniem symulacji komputerowych. Zastosowanie realistycznego modelu ciała pracownika jest jednym z najistotniejszych elementów tego typu analizy. Realistyczny ergonomicznie model CIOP-MAN opracowano do analizy zagrożeń pracowników. Wymiary geometryczne modelu zharmonizowano z danymi ergonomicznymi dorosłej populacji polskiej. Pozycja ciała modelu CIOP-MAN może być dopasowana do charakterystyki czynności zawodowych wykonywanych przez pracownika. W artykule zaprezentowano zasady modelowania zagrożeń elektromagnetycznych, podstawowe modele ludzi stosowane przy modelowaniu numerycznym oraz przykładowe rezultaty symulacji wykonanych z wykorzystaniem różnych modeli ciała pracownika do oceny miar wewnętrznych ekspozycji na pola elektromagnetyczne. Przeanalizowano także użyteczność poszczególnych modeli.


Ocena ekspozycji na pola elektromagnetyczne wytwarzane przez zgrzewarki dielektryczne - analiza porównawcza wymagań zawartych w przepisach krajowych i dyrektywie 2004/40/WE
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 3/2006 str. 26-30

Dr Inż. Krzysztof Gryz, Dr Inż. Jolanta Karpowicz, Mgr Inż. Marcin Molenda, Mgr Inż. Patryk Zradziński Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

"Na podstawie wyników pomiarów oraz obliczeń numerycznych pola elektromagnetycznego wytwarzanego przez zgrzewarek dielektrycznych przedstawiono analizę porównawczą różnych zasad ograniczania i oceny ekspozycji pracowników, według wymagań aktualnych krajowych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dyrektywy 2004/40/WE. Wykazano, że w przypadku uwzględnienia realistycznej charakterystyki zmienności pól elektromagnetycznych oddziałujących na pracowników w czasie ekspozycji oraz w przestrzeni stanowiska pracy odmienne zasady ograniczania i oceny ekspozycji dają porównywalne wyniki. Uzyskana zgodność wyników pomiarów i symulacji numerycznych z zastosowaniem różnych metod numerycznych i uproszczonego modelu geometrycznego zgrzewarki dowodzi praktycznej przydatności tych metod do oceny ekspozycji pracowników na pola elektromagnetyczne z zakresu średniej częstotliwości."


Telefonia bezprzewodowa w naszym życiu
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 6/2005 str. 26-29

Dr Inż. Krzysztof Gryz, Dr Inż. Jolanta Karpowicz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

W artykule przedstawiono zagrożenia elektromagnetyczne związane z użytkowaniem telefonii bezprzewodowej. Omówiono oddziaływanie telefonii bezprzewodowej na ludzi i infrastrukturę techniczną. Scharakteryzowano czynniki wpływające na poziom zagrożeń związany z użytkowaniem telefonów oraz sposoby ich oceny, a także europejskie i krajowe uregulowania prawne w tym zakresie.



ZAGROŻENIA ELEKTROMAGNETYCZNE W UNII EUROPEJSKIEJDyrektywa dotycząca ekspozycji zawodowej na pola elektromagnetyczne - 2004/40/EC
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 11/2004 str. 20-23

Mgr. Inż. Jolanta Karpowicz, Mgr. Inż. Krzysztof Gryz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

W maju 2004 r. opublikowano nową dyrektywę europejską dotyczącą minimalnych wymagań bezpieczeństwa w przypadku ekspozycji zawodowej na pola elektromagnetyczne - Directive 2004/40/EC of the European Parliament and of the Council on the minimum health and safety requirements regarding the exposure of workers to the risks arising from physical agents (electromagnetic fields) (18th individual Directive within the meaning of Article 16(1) of Directive 89/391/EEC). W artykule omówiono zasady oceny ekspozycji pracowników wynikające z wymagań dyrektywy i porównano z zasadami określonymi w polskich przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy odnoszących się do ekspozycji zawodowej na pola.


Profilaktyka zagrożeń elektromagnetycznych - symulacje komputerowe i badanie osłon ekranujących
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 10/2003 str. 27-31

Mgr. Inż. Patryk Zradziński, Mgr. Inż. Krzysztof Gryz, Mgr. Inż. Jolanta Karpowicz, Mgr. Inż. Marcin Molenda Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

Ekranowanie elektromagnetyczne jest jedną z bardziej skutecznych metod technicznych ograniczania zagrożeń elektromagnetycznych w środowisku pracy. W artykule omówiono metody ograniczania zagrożeń oraz zaprezentowano możliwości stosowania symulacji numerycznych, na przykładzie obliczeń i pomiarów parametrów prostych ekranów wykonanych z różnych materiałów. W podsumowaniu stwierdzono, że symulacje numeryczne mogą być wygodnym narzędziem doboru i projektowania właściwych rozwiązań osłon ekranujących.


Zagrożenia elektromagnetyczne w państwach europejskich. Stacje bazowe telefonii komórkowej.
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 4/2003 str. 17-19

Mgr. Inż. Jolanta Karpowicz, Mgr. Inż. Krzysztof Gryz Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

Stacje bazowe telefonii komórkowej są źródłami promieniowania elektromagnetycznego, które wzbudzają szerokie zainteresowanie w odniesieniu do skutków ekspozycji ludzi i środowiska. W państwach europejskich brak jest obecnie jednolitych uregulowań prawnych dotyczących kryteriów oceny i metodyki prowadzenia pomiarów zagrożeń elektromagnetycznych. W artykule omówiono rozwiązania, jakie stosują poszczególne państwa.



Żródła pól elektromagnetycznych - monitory ekranowe
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 4/2002 str. 13-17

Mgr. Inż. Krzysztof Gryz, Mgr. Inż. Jolanta Karpowicz Centralny Instytut Ochrony Pracy

Wyjaśniono zagadnienia związane z ekspozycją na pola elektromagnetyczne wytwarzane przez monitory ekranowe. Przedstawiono kryteria oceny ekspozycji pracowników wg aktualnie obowiązujących przepisów krajowych oraz opracowane przez TCO i MPR kryteria techniczne do oceny monitorów uwzględniające pola elektromagnetyczne i metodykę prowadzenia pomiarów. Zaprezentowano wyniki własnych badań pól elektromagnetycznych na przykładzie kilku współcześnie eksploatowanych monitorów z lampą kineskopową (CRT) i ciekłokrystalicznych (LCD). Wykazano, że z uwagi na niskie poziomy pól elektromagnetycznych wytwarzanych przez monitory nie ma potrzeby specjalnego ograniczania ekspozycji pracowników i nie ma uzasadnienia do prowadzenia pomiarów pól elektromagnetycznych na stanowiskach pracy przy monitorach.


Zależności metrologiczne w elektromagnetycznym polu bliskim anten mikrofalowych
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 2/2002 str. 12-15

Dr Hab. Inż. Roman Kubacki, Mgr. Inż. Paweł Sobiech Wojskowy Instytut Higieny I Epidemiologii

W artykule omówiono definicję impedancji pola elektromagnetycznego w polu bliskim anten mikrofalowych oraz przedstawiono obliczenia wartości tej impedancji w odniesieniu do przykładowej anteny stacji bazowej GSM. Parametr ten został wprowadzony w rozporządzeniu ministra pracy ustanawiającym najwyższe dopuszczalne natężenia pól elektromagnetycznych dla pracowników. Uzyskane dane porównano z wartością impedancji falowej ośrodka. Przeprowadzona analiza wykazuje, że natężenia pola elektrycznego oraz magnetycznego są bardziej poprawnymi parametrami do pomiarów i oceny narażenia na pola mikrofalowe w polu bliskim anteny aniżeli gęstość mocy.


Kontrola i kształtowanie warunków pracy w polach i promieniowaniu elektromagnetycznym. Zakres częstotliwości od O Hz do 300 GHz
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 10/2001 str. 7-13

Mgr. Inż.Jolanta Karpowicz, Mgr. Inż. Krzysztof Gryz Centralny Instytut Ochrony Pracy

W artykule omówiono nowelizację i ujednolicenie zasad ograniczania ekspozycji zawodowej w polach elektromagnetycznych z pasma od 0 Hz do 300 GHz, które weszły do stosowania 23 lipca (Dz. U. nr 4/2001, poz. 36). Wartości najwyższych dopuszczalnych natężeń (NDN) oparto na wynikach analizy dotychczas obowiązujących polskich przepisów (ustanawianych od 1972 r.), zaleceń międzynarodowych, projektów norm europejskich, przeglądu światowej literatury dotyczącej efektów biologicznych i zdrowotnych związanych z ekspozycją na pola elektromagnetyczne oraz wynikach badań krajowych.


Anteny łączności satelitarnej
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 6/2001 str. 6-10

Inż. Jan Bogucki Instytut Łączności - Warszawa

W artykule opisano konstrukcje najpopularniejszych rodzajów anten stosowanych w łączności satelitarnej. Podano praktyczne przykłady zastosowania takich anten i ich parametry. Omówiono również metody pomiarów anten satelitarnych.


Pole magnetostatyczne - źródła. pomiary, ocena
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 12/2000 str. 11-15

Mgr Inż. Krzysztof Gryz Mgr Inż. Jolanta Karpowicz Centralny Instytut Ochrony Pracy

Pracownik może stykać się wśrodowisku pracy ze sztycznymi żródłami pola magnetostatycznego, którymi są magnesy stałe lub elektromagnesy oraz instalacje stałoprądowe. W środowisku pracy silne pola magnetostatyczne występują m.in. wokół tomografów oraz spektrometrów wykorzystujących zjawisko jądrowego rezonansu magnetycznego Nuclear Magnetic Resonance (NMR), przemysłowych urządzeń do elektrolizy oraz zespołów napędowych i zasilających elektrowozy i tramwaje, chwytaków i separatorów magnetycznych... Artykuł przedstawia najczęściej spotykane w środowisku pracy źródła pól magnetostatycznych, a także stosowane metody pomiarowe oraz oceny ryzyka zawodowego związanego z występowaniem tego czynnika.


Jonizatory koronowe - ocena przydatności w oczyszczaniu powietrza pomieszczeń z cząstek pyłu (0.3-25um)
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 12/2000 str. 16-19

Dr Inż. Zygmunt J. Grabarczyk Centralny Instytut Ochrony Pracy



Pole magnetyczne wokół układów prądu stałego dużej mocy
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 2/2000 str. 14-17

Mgr Inż. Krzysztof Gryz Mgr Inż. Jolanta Karpowicz Centralny Instytut Ochrony Pracy

Typowy układ zasilający odbiornik l prądu stałego dużej mocy (np. silnik) J- składa się z zespołu prostowniczego (diodowego lub tyrystorowego) przyłączonego do sieci prądu przemiennego trójfazowego 3x380 V/50 Hz oraz dławika zmniejszającego tętnienia prądu wyprostowanego. W razie konieczności przeprowadzenia oceny narażenia pracowników obsługujących takiego typu zestawy, wykonywane są pomiary natężenia pola magnetycznego wokół niego, a uzyskane wyniki porównywane z wartościami dopuszczalnymi, podanymi w przepisach krajowych. Ze względu na stosunkowo niskie napięcia zasilające oraz zamkniętą konstrukcję prostowników i odbiorników, tzn. umieszczenie w metalowych obudowach lub za siatką pełniącą rolę ekranu elektromagnetycznego, natężenia pola elektrycznego wokół układu są pomijalne w stosunku do wartości dopuszczalnych. Umieszczenie w dokumentacji stwierdzenia „urządzenie prądu stałego” sprawia, że najczęściej ocena narażenia ograniczana jest jedynie do pomiaru i rozpatrzenia pól magnetostatycznych. W niniejszym artykule rozważono zasadność takiego postępowania w zestawieniu z charakterystyką częstotliwościową skuteczności biologicznej oddziaływania pól magnetycznych na organizm ludzki. (...)


Magnetic fields in buildings with electrical power equipment -
"Bezpieczeństwo Pracy - Monthly (Occupational Safety)" 5/2011 str. 16-19

Dr Inż. Krzysztof Gryz Dr Inż. Jolanta Karpowicz Mgr Inż. Patryk Zradziński Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

This paper discusses electromagnetic hazards caused by electrical power equipment in buildings (transformer stations, extended power supplying installations) in relation to results of studies on public exposure to low-frequency magnetic fields. It presents the level of the electromagnetic field and measures for reducing it in the vicinity of electrical power equipment.


Electromagnetic fields in medicine - the history of the first experiments
"Bezpieczeństwo Pracy - Monthly (Occupational Safety)" 1/2011 str. 24-26

Prof. Dr Hab. Inż. Andrzej Krawczyk Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy Mgr Inż. Ewa Łada-Tondyra Politechnika Częstochowska

The first effective experiments in electromagnetic stimulations of human tissues took place in the second half of the 19th century. Two scientists, Jacques-Arsene d’Arsonval and Silvanus P. Thompson, both born in 1851, were responsible for them. They created the foundations for therapeutical action of electromagnetic fields. They also discovered a phenomenon called magnetophosphenes. Those experiments are of great importance for present activity in bioelectromagnetics.


01 Portal wiedzy o BHP - Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy