AKRYLONITRYL
IDENTYFIKACJA KLASYFIKACJA i OZNAKOWANIE WARTOŚCI NDS METODY OZNACZANIA WŁAŚCIWOŚCI FIZYKOCHEMICZNE INFORMACJE TOKSYKOLOGICZNE PIERWSZA POMOC INFORMACJE DODATKOWE
IDENTYFIKACJA
NazwaAkrylonitryl
Numer CAS107-13-1
Synonimynitryl kwasu akrylowego, cyjanek winylu
KLASYFIKACJA i OZNAKOWANIE
Wg Rozporządzenia WE nr 1272/2008 (CLP)
Klasyfikacja CLPFlam. Liq. 2 (Substancja ciekła łatwopalna, kat. 2), H225;
Carc. 1B(Rakotwórczość kat. 1B), H350;
Acute Tox. 3, inhal. (Toksyczność ostra, kat.3 – droga oddechowa), H331;
Acute Tox. 3, dermal (Toksyczność ostra, kat.3 – skóra), H311;
Acute Tox. 3, oral (Toksyczność ostra, kat.3 – droga pokarmowa), H301;
STOT SE 3 (Działanie toksyczne na narządy docelowe – narażenie jednorazowe, kat. 3), H335;
Skin Irrit. 2 (Działanie żrące/drażniące na skórę, kat. 2), H315;
Eye Dam. 1 (Poważne uszkodzenie oczu/działanie drażniące na oczy, kat. 1), H318;
Skin Sens. 1 (Działanie uczulające na skórę, kat.1), H317;
Aquatic Chronic 2 (Stwarzające zagrożenie dla środowiska wodnego, kat. 2), H411;
Oznakowanie CLP
Piktogramy GHS
Hasło ostrzegawczeNiebezpieczeństwo
Zwrot wskazujący rodzaj zagrożenia (H)H225: Wysoce łatwopalna ciecz i pary.
H350: Może powodować raka .
H331: Działa toksycznie w następstwie wdychania.
H311: Działa toksycznie w kontakcie ze skórą.
H301: Działa toksycznie po połknięciu.
H335: Może powodować podrażnienie dróg oddechowych.
H315: Działa drażniąco na skórę.
H318: Powoduje poważne uszkodzenie oczu.
H317: Może powodować reakcję alergiczną skóry.
H411: Działa toksycznie na organizmy wodne, powodując długotrwałe skutki.
Zwrot wskazujący środki ostrożności (P)P201: Przed użyciem zapoznać się ze specjalnymi środkami ostrożności.
P210: Przechowywać z dala od źródeł ciepła, gorących powierzchni, źródeł iskrzenia, otwartego ognia i innych źródeł zapłonu. Nie palić.
P280: Stosować rękawice ochronne/odzież ochronną/ochronę oczu/ochronę twarzy.
P305 + P351 + P338: W przypadku dostania się do oczu: Ostrożnie płukać wodą przez kilka minut. Wyjąć soczewki kontaktowe, jeżeli są i można je łatwo usunąć.
P308 + P313: W przypadku narażenia lub styczności: Zasięgnąć porady/ zgłosić się pod opiekę lekarza.
P403 + P233: Przechowywać w dobrze wentylowanym miejscu. Przechowywać pojemnik szczelnie zamknięty.
Dodatkowe kody zwrotów
Specyficzne stężenia graniczne
Wg 67/548/EWG lub 1999/45/WE
Klasyfikacja F; Produkt wysoce łatwo palny R11, Rakotw. Kat. 2; R45, T; Produkt toksyczny R23/24/25, Xi; Produkt drażniący R37/38-41, R43, N; Produkt niebezpieczny dla środowiska R51-53
Oznakowanie
Znaki ostrzegawcze
Znak ostrzegawczy Symbole Wyjaśnienie znaku ostrzegawczego
F Produkt wysoce łatwo palny
T Produkt toksyczny
Xi Produkt drażniący
N Produkt niebezpieczny dla środowiska
Zwroty ryzyka (R)R45 - Może powodować raka.
R23/24/25 - Działa toksycznie przez drogi oddechowe, w kontakcie ze skórą i po połknięciu.
R37/38 - Działa drażniąco na drogi oddechowe i skórę.
R41 - Ryzyko poważnego uszkodzenia oczu.
R43 - Może powodować uczulenie w kontakcie ze skórą.
R51/53 - Działa toksycznie na organizmy wodne; może powodować długo utrzymujące się niekorzystne zmiany w środowisku wodnym.
Zwroty bezpieczeństwa (S)S9 - Przechowywać pojemnik w miejscu dobrze wentylowanym.
S16 - Nie przechowywać w pobliżu źródeł zapłonu - nie palić tytoniu.
S53 - Unikać narażenia - przed użyciem zapoznać się z instrukcją.
S45 - W przypadku awarii lub jeżeli źle się poczujesz, niezwłocznie zasięgnij porady lekarza - jeżeli to możliwe, pokaż etykietę.
S61 - Unikać zrzutów do środowiska. Postępować zgodnie z instrukcją lub kartą charakterystyki.
WARTOŚCI NAJWYŻSZYCH DOPUSZCZALNYCH STĘŻEŃ
NDS: 2 mg/m3
NDSCh:10 mg/m3
NDSP: -
METODY OZNACZANIA SUBSTANCJI W POWIETRZU ŚRODOWISKA PRACY
PN-Z-04113-12:2005
PiMOŚP 2000, nr 3(25)
WŁAŚCIWOŚCI FIZYKOCHEMICZNE
Właściwości podstawoweMasa cząsteczkowa: 53,064
Stan skupienia w temp. 20°C: ciecz
Barwa: bezbarwna (żółknie podczas przechowywania)
Zapach: eteryczny
Temperatura topnienia: -83,5°C
Temperatura wrzenia: 77,3°C
Temperatura zapłonu: -5°C
Temperatura samozapłonu: 481°C
Granice wybuchowości w mieszaninie z powietrzem:
- dolna: 3,0% obj.
- górna: 17% obj.
Stężenie stechiometryczne: 5,31% obj.
Minimalna energia zapłonu: 0,16 mJ
Gęstość w temp. 20°C: 0,806 g/cm3
Gęstość par względem powietrza: 1,86
Prężność par:
- w temp. 20°C: 119 hPa
- w temp. 30°C: 183 hPa
Stężenie pary nasyconej:
- w temp. 20°C: 259 g/m3
- w temp. 30°C: 385 g/m3
Rozpuszczalność w wodzie w temp. 20°C: 7,35% wag.
Rozpuszczalność w innych rozpuszczalnikach: rozpuszcza się w większości
rozpuszczalników organicznych: 1,37 kJ/g
Współczynnik podziału n-oktanol/woda (log POW): -0,92
Właściwości dodatkoweTemperatura krytyczna: 246°C
Ciśnienie krytyczne: 3,5 MPa
Współczynnik załamania światła w temp. 20°C: 1,3911
Lepkość w temp. 20°C: 0,35 mPa s
Ciepło właściwe w temp. 20°C: 2,09 J/(g K)
Ciepło parowania w temp. wrzenia: 615 J/g
Ciepło spalania: -33,2 kJ/g
Ciepło polimeryzacji
INFORMACJE TOKSYKOLOGICZNE
Stężenia oraz dawki śmiertelne i toksyczne
Próg wyczuwalności zapachu - 3,5 mg/m3
LD50 (szczur, doustnie) - 78 mg/kg
LC50 (szczur, inhalacja) - 938 mg/m3 (4 h)
LD50 (szczur, skóra) - 148 mg/kg
TCL0 (człowiek, inhalacja) - 35 mg/m3 (20 min)

Działanie toksyczne i inne szkodliwe działanie biologiczne na ustrój człowieka: substancja toksyczna, prawdopodobnie wskutek uwalniania w ustroju jonu cyjanowego działa dusząco, powodując niedotlenienie tkanek i zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego, krążenia i oddychania. Działa drażniąco i uczulająco oraz rakotwórczo.

Drogi wchłaniania: drogi oddechowe, skóra, przewód pokarmowy.

Objawy zatrucia ostrego: w postaci pary w stężeniu nieco przekraczającym dopuszczalne chwilowe (10 mg/m3) może wywołać zaczerwienienie twarzy, ślinotok, łzawienie oczu, światłowstręt, przyspieszenie i pogłębienie oddechu. Przedłużające się narażenie prowadzi do spłycenia oddechu, ucisku w klatce piersiowej, bólu głowy, mdłości, wymiotów, czasem biegunki. W większych stężeniach występuje duszność, zawroty głowy, sinica skóry, wymioty, znaczne osłabienie mięśni, zaburzenia oddychania, zapaść, drgawki, zaburzenia rytmu serca, śmierć. Nagła śmierć wskutek zatrzymania akcji serca może nie być poprzedzona tymi objawami. W stężeniach wynoszących od kilkudziesięciu do kilkuset mg/m3 ból głowy, mdłości i duszność nasilająca się szybko, prowadząc do zgonu.

Skażenie skóry ciekłą substancją powoduje jej zaczerwienienie, oparzenie, może dojść do miejscowej martwicy; wchłanianie jest wolniejsze niż drogą oddechową i objawy ogólne - jak w zatruciu drogą oddechową - rozwijają się powoli; może nastąpić śmierć.

Skażenie oczu ciekłym akrylonitrylem może spowodować uszkodzenie rogówki i gałki ocznej.

Drogą pokarmową wywołuje mdłości, wymioty, bóle brzucha i objawy jak w zatruciu drogą oddechową. Następstwem ostrego zatrucia jest uszkodzenie wątroby z żółtaczką.
Dawka śmiertelna

Drogą pokarmową wynosi ok. 50 ÷ 500 mg/kg (dawka całkowita 3,5 ÷ 35 g).

Objawy zatrucia przewlekłego: przedłużone narażenie na względnie małe stężenia (większe od NDS) wywołuje bóle głowy, zmącenie, podrażnienie błony śluzowej nosa, uczuleniowe zmiany skórne.
Po okresie ok. 20 lat latencji prawdopodobnie mogą wystąpić nowotwory płuc i mózgu (wg doniesień z 1998 r.).
PIERWSZA POMOC
Niezbędne leki: azotyn sodu (Natrium nitrosum) w amp. 0,02; tiosiarczan sodu (Sodium thiosulfate, Natrium thiosulfuricum) w roztworze 10 ÷ 30-procentowym, łączna dawka 15 g (odtrutki); węgiel aktywny (Carb med.), tlen.
Leczenie: przyczynowe - tiosiarczan sodu ułatwia metabolizm cyjanu do nietrujących rodanków.

ZATRUCIE INHALACYJNE

Przytomny
Pierwsza pomoc przedlekarska:
Wyprowadzić zatrutego z miejsca narażenia. Zapewnić spokój w pozycji dowolnej. Podawać tlen do oddychania. Wezwać lekarza.
Pomoc lekarska:
Uwaga: w razie podejrzenia zatrucia akrylonitrylem można podać dożylnie tiosiarczan sodu. Nie stosować pozostałych odtrutek, jeśli nie ma pewności, że przyczyną objawów jest zatrucie akrylonitrylem (lub cyjankami).
Transport do szpitala karetką reanimacyjną PR pod nadzorem lekarza.

Nieprzytomny
Pierwsza pomoc przedlekarska:
Wynieść poszkodowanego z miejsca narażenia. Ułożyć w pozycji bocznej ustalonej. Usunąć z jamy ustnej ruchome protezy i inne ciała obce. Odessać przez cewnik strzykawką wydzielinę z nosa i jamy ustnej. Podawać tlen do oddychania (przez maskę). Jeżeli pacjent nie oddycha, zastosować sztuczne oddychanie za pomocą aparatu typu AMBU. Założyć stałą drogę dożylną (pielęgniarka). Wezwać lekarza.
Pomoc lekarska:
W razie zaburzeń oddychania zaintubować, stosować sztuczne oddychanie za pomocą aparatu typu AMBU z podawaniem tlenu. Podać dożylnie azotyn sodu (0,02) w ciągu 2-4 minut i tą samą igłą od razu, powoli roztwór tiosiarczanu sodu w dawce całkowitej 15 g. Transport do szpitala karetką reanimacyjną PR.

SKAŻENIE SKÓRY

Pierwsza pomoc przedlekarska:
Zdjąć odzież, umyć skórę dużą ilością letniej wody (z mydłem, jeżeli nie ma oparzeń).
Uwaga: osoba udzielająca pomocy przedlekarskiej musi nosić odpowiednią odzież ochronną (w tym rękawice).
Pomoc lekarska:
Ze względu na prawdopodobieństwo wystąpienia objawów jak w zatruciu inhalacyjnym należy prowadzić leczenie jak wyżej. Transport do szpitala karetką reanimacyjną PR. W razie zmian skórnych zapewnić konsultację dermatologiczną. Dalsze postępowanie zgodne z zaleceniami dermatologa.

SKAŻENIE OCZU

Pierwsza pomoc przedlekarska:
Płukać oczy dużą ilością chłodnej wody, najlepiej bieżącej, około 15 minut.
Uwaga: osoby narażone na skażenie oczu powinny być pouczone o konieczności i sposobie ich natychmiastowego płukania.
Pomoc lekarska:
W każdym przypadku skażenia oczu konieczna pilna konsultacja okulistyczna. Dalsze postępowanie zgodne z zaleceniami lekarza okulisty.

ZATRUCIE DROGĄ POKARMOWĄ

Przytomny
Pierwsza pomoc przedlekarska:
Natychmiast po połknięciu (w ciągu 5 minut) poszkodowany powinien sam wywołać u siebie wymioty. Wezwać lekarza.
Pomoc lekarska:
Wskazane płukanie żołądka za pomocą zgłębnika i(lub) podanie do wypicia zawiesiny węgla aktywnego w ilości nie mniejszej niż 10 g. Dalsze postępowanie jak w zatruciu inhalacyjnym.

Nieprzytomny
Pierwsza pomoc przedlekarska:
Postępowanie jak w zatruciu inhalacyjnym.
Pomoc lekarska:
Postępowanie jak w zatruciu inhalacyjnym.
INFORMACJE DODATKOWE