Opisy zagrożeń zawodowych
AZBEST
 
AZBEST

Ogólna charakterystyka azbestu

Azbest jest nazwą handlową i odnosi się do sześciu minerałów włóknistych z grupy serpentynów (chryzotyl) i amfiboli (krokidolit, amosyt termolit, aktynolit i antofilit). Minerały te źle przewodzą ciepło i są względnie odporne na działanie czynników chemicznych.
Skład chemiczny chryzotylu jest jednolity, natomiast skład chemiczny i właściwości fizyczne amfiboli są bardzo zróżnicowane. Rozdrabnianie włókien chryzotylowych może prowadzić do uzyskania oddzielnych pojedynczych włókien, podczas gdy rozdrabnianie amfiboli może zachodzić wzdłuż określonej płaszczyzny krystalograficznej włókna. Mechanizmy rozdrabniania amfiboli są ważne ze względu na działanie biologiczne, gdyż wpływają na liczbę cząstek, ich powierzchnię właściwą i ogólną respirabilność, co jest szczególnie istotne w przypadku włókien krokidolitowych, które są najbardziej szkodliwą odmianą azbestu.
Główną przyczyną aktywności kancerogennej azbestu jest wydłużony kształt jego cząstek, a więc kształt typu włókno. Krytyczne wymiary włókien respirabilnych azbestu to włókna o długości L>5 µm, średnicy d<3 µm i stosunku długości do średnicy włókien L/d ≥3:1.                                                                      


KSIĄŻKI i BROSZURY


Najważniejsze uregulowania prawne stosujące się do postępowania z azbestem w środowisku pracy

 

ARTYKUŁY PRZEGLĄDOWE

 

Pyły zawierające azbest chryzotylowy oraz pyły zawierające azbest chryzotylowy i inne minerały włókniste z wyjątkiem krokidolitu. Dokumentacja proponowanych wartości dopuszczalnych wielkości narażenia zawodowego
"Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy", Nr 4 (42)/2004 str. 87-128

dr hab. EDWARD WIĘCEK
Politechnika Łódzka
dr HELENA WOŹNIAK
Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera

Azbest chryzotylowy jest uwodnionym krzemianem magnezu, który znalazł zastosowanie głównie do produkcji wyrobów azbestowo-cementowych, włókienniczych, izolacyjnych, uszczelniających i ciernych.
Największe stężenia pyłu całkowitego azbestu chryzotylowego w Polsce stwierdzono w zakładach wyrobów azbestowo-cementowych i stosujących wyroby azbestowe, a największe stężenia respirabilnych włókien mineralnych – w zakładach włókienniczo-azbestowych i wyrobów ciernych. Stężenia te często przekraczały wartości NDS.
Narażenie zawodowe na azbest może być przyczyną następujących chorób: pylicy płuc (azbestozy), raka płuca i znacznie rzadziej międzybłoniaka. Możliwe są także nowotwory o innej lokalizacji. Dla pylicy płuc i raka płuca udowodniono zależność między skutkiem zdrowotnym a dawką kumulowaną pyłu; w przypadku obydwu schorzeń udowodniono wzrost ryzyka u nałogowych palaczy tytoniu.
Uwzględniając wyniki badań epidemiologicznych, z których wynika, że średnia wartość LOAEL wynosi 86 wł · lata · cm³, a także po przyjęciu odpowiednich współczynników niepewności, zaproponowano wartość NDS dla pyłów azbestu chryzotylowego oraz pyłów zawierających azbest chryzotylowy i inne minerały włókniste z wyjątkiem krokidolitu, która wynosi 0,2 wł/cm³, zamiast dotychczasowej wartości 0,5 wł/cm³. Nie ma podstaw do zmiany wartości NDS dla pyłu całkowitego, która wynosi 1 mg/m³.

Oszacowane ryzyko nowotworowe (rak płuca) dla narażenia zawodowego na stężenia 0,2 wł/cm³ dla osób palących wynosi: od 1,2 · 10-3 przy 10-letnim okresie narażenia do 4,8 · 10-3 dla 40-letniego okresu narażenia, a dla osób niepalących od 1,2 10-4 do 4,8 · 10-4, odpowiednio przy 10- i 40-letnim okresie narażenia. Ryzyko nowotworowe (rak płuca i międzybłoniak) wynosi od 5 · 10-4 przy rocznym narażeniu i do 4 · 10-3 przy 20-letnim okresie narażenia.

 

Azbest - podstępny zabójca
"Inspektor Pracy" 2004, nr 10, s. 22-23.

BOGDAN JASIŃSKI

Stwierdzenie szkodliwego wpływu azbestu na ludzkie zdrowie spowodowało konieczność prawnego uregulowania problemów związanych z produkcją, użytkowaniem i likwidacją wyrobów zawierających azbest.

 

Azbest jako szkodliwość środowiskowa.
"Medycyna Środowiskowa" 2004, T. 7, nr 1, s.1-8.

KAZIMIERZ MAREK
Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu

Azbest jest szkodliwością powszechnie występującą w środowisku komunalnym i domowym. Stężenie włókien azbestu w niektórych sytuacjach może osiągnąć wartości stwarzające istotne ryzyko zdrowotne. Najczęstszym skutkiem zdrowotnym narażenia środowiskowego na azbest jest zwiekszone ryzyko zachorowalności na międzybłoniaka oraz zmiany opłucnowe pod postacią tzw. blaszek opłucnej.

 

 
Polecamy

Opracowane przez międynarodowy zespół ekspertów Karty Charakterystyki Zagrożeń Zawodowych, związanych z wykonywaniem 80 różnych zawodów, zalecenia dotyczące działań i środków profilaktycznych.

zobacz

 
 

CHEMPYŁ - baza wiedzy o zagrożeniach chemicznych i pyłowych, wspomagająca ocenę narażenia i ryzyka zawodowego spowodowanego występowaniem czynników chemicznych i pyłowych w środowisku pracy.

zobacz