Pamiętaj: wybór filamentu może mieć wpływ na twoje zdrowie!

Materiały wykorzystywane do druku 3D w popularnej technologii FDM, podczas procesu topienia filamentu uwalniają substancje chemiczne i cząstki stałe , które mogą stwarzać zagrożenie dla użytkownika drukarki.


LOTNE ZWIĄZKI ORGANICZNE (LZO)

mogą powodować podrażnienie oczu, nosa i gardła, zmęczenie, mdłości, bóle i zawroty głowy, problemy z oddychaniem i problemy skórne.

CZĄSTKI STAŁE

mogą powodować podrażnienie oczu, nosa i gardła, nasilać objawy choroby wieńcowej i układu oddechowego.


Związki organiczne uwalniane podczas pracy drukarki 3D mogą być wynikiem termicznej degradacji zastosowanego do druku kopolimeru (np.: styren, etylobenzen, ksyleny i aldehydy), jak również obecności dodatków chemicznych (barwniki, plastyfikatory, uniepalniacze), które w temperaturze druku ulegają rozkładowi (kumen, estry kwasu ftalowego). Dodatki do podstawowego filamentu mogą zmieniać poziom i skład emitowanych substancji chemicznych i cząstek.



WYBIERZ FILAMENT, KTÓRY ZAMIERZASZ UŻYĆ DO DRUKU 3D:



Pamiętaj! Możliwa emisja substancji chemicznych.

  • ABS to kopolimer (akrylonitrylo-butadieno- styren) i może być źródłem emisji związków chemicznych, które mogą wykazywać szkodliwe działanie dla Twojego zdrowia.
  • Związki te mogą wywołać podrażnienia oczu, problemy z układem oddechowym, a w większych stężeniach zaburzenia ze strony układu nerwowego (styren, ksyleny, etylobenzen, toluen, benzaldehyd, czy aceton). Niektóre z substancji chemicznych mogą wykazywać działanie rakotwórcze (formaldehyd, acetaldehyd). Substancje te mają ustalone wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń NDS. Dla substancji o działaniu rakotwórczym nie ma jednak bezpiecznych poziomów ekspozycji, a zmiany nowotworowe mogą ujawnić się po upływie wielu lat od chwili pierwszego narażenia na te substancje.
  • Stosowanie ABS może również wiązać się z wysoką emisją cząstek stałych, w zakresie nawet do poziomu całkowitej emisji cząstek wynoszącej 1.000.000.







JAKIE MASZ INFORMACJE NT FILAMENTU, KTÓRY WYBIERASZ?


  • Sprawdź informacje zawarte w Karcie charakterystyki zgodnej z wymaganiami Załącznika II do rozporządzenia REACH (rozporządzenie 2020/878/UE).
  • Dzięki informacjom zawartym w karcie, wiadomo, jak obchodzić się z filamentem oraz jak zapobiegać zagrożeniom. W dokumencie tym znajdziesz informacje o składzie chemicznym wybranego filamentu, potencjalnych zagrożeniach oraz zalecanych środkach ostrożności.





Wybieraj filamenty od producentów, którzy dostarczają karty charakterystyki dla swoich produktów. Taki dokument jest kluczowy i zawiera informacje o składzie chemicznym filamentu oraz o potencjalnych zagrożeniach.

Pamiętaj, że filamenty mogą zawierać dodatki (np. barwniki), które mogą zwiększać emisję szkodliwych substancji. Wybieraj filamenty z minimalną zawartością dodatków.

Sprawdź ten sam filament innego producenta, dla którego dostępna jest karta charakterystyki.

Wybór tego samego filamentu innego producenta może powodować niższą emisję cząstek i substancji chemicznych (patrz wykres).

  • Wybieraj filamenty od producentów, którzy dostarczają karty charakterystyki dla swoich produktów. Taki dokument jest kluczowy i zawiera informacje o składzie chemicznym filamentu oraz o potencjalnych zagrożeniach.
  • Pamiętaj, że filamenty mogą zawierać dodatki (np. barwniki), które mogą zwiększać emisję szkodliwych substancji. Wybieraj filamenty z minimalną zawartością dodatków.
  • Sprawdź ten sam filament innego producenta, dla którego dostępna jest karta charakterystyki - wybór tego samego filamentu innego producenta może powodować niższą emisję cząstek stałych i substancji chemicznych.





CZY MOŻESZ UŻYĆ INNEGO RODZAJU FILAMENTU?


Wybierz inny rodzaj filamentu.


Wybór tego samego filamentu innego producenta może powodować mniejszą/niższą emisję cząstek i substancji chemicznych.








Pamiętaj! Możliwa emisja substancji chemicznych i cząstek stałych.
  • PET-G to kopolimer politereftalanu etylenu modyfikowany glikolem i może być źródłem emisji związków z grupy ftalanów (estry kwasu ftalowego), które wykazują działanie reprotoksyczne (ftalan dibutylu DBP, BBP i ftalan bis(2-etyloheksylu DEHP to substancje o działaniu reprotoksycznym kat 1B (Repr 1B) ze zwrotem H360-Df: Może działać szkodliwie na dziecko w łonie matki. Podejrzewa się, że działa szkodliwie na płodność) i endokrynnie aktywne ( DBP i DEHP) zaliczane do grupy 1 substancji EDC, ale też acetaldehydu (o działaniu rakotwórczym).
  • Stosowanie PET-G może również wiązać się z emisją cząstek stałych, w zakresie do poziomu całkowitej emisji cząstek wynoszącej 160.000.






JAKIE MASZ INFORMACJE NT FILAMENTU, KTÓRY WYBIERASZ?


  • Sprawdź informacje zawarte w Karcie charakterystyki zgodnej z wymaganiami Załącznika II do rozporządzenia REACH (rozporządzenie 2020/878/UE).
  • Dzięki informacjom zawartym w karcie, wiadomo, jak obchodzić się z filamentem oraz jak zapobiegać zagrożeniom. W dokumencie tym znajdziesz informacje o składzie chemicznym wybranego filamentu, potencjalnych zagrożeniach oraz zalecanych środkach ostrożności.





Wybieraj filamenty od producentów, którzy dostarczają karty charakterystyki dla swoich produktów. Taki dokument jest kluczowy i zawiera informacje o składzie chemicznym filamentu oraz o potencjalnych zagrożeniach.

Pamiętaj, że filamenty mogą zawierać dodatki (np. barwniki), które mogą zwiększać emisję szkodliwych substancji. Wybieraj filamenty z minimalną zawartością dodatków.

Sprawdź ten sam filament innego producenta, dla którego dostępna jest karta charakterystyki.

Wybór tego samego filamentu innego producenta może powodować niższą emisję cząstek i substancji chemicznych (patrz wykres).

  • Wybieraj filamenty od producentów, którzy dostarczają karty charakterystyki dla swoich produktów. Taki dokument jest kluczowy i zawiera informacje o składzie chemicznym filamentu oraz o potencjalnych zagrożeniach.
  • Pamiętaj, że filamenty mogą zawierać dodatki (np. barwniki), które mogą zwiększać emisję szkodliwych substancji. Wybieraj filamenty z minimalną zawartością dodatków.
  • Sprawdź ten sam filament innego producenta, dla którego dostępna jest karta charakterystyki - wybór tego samego filamentu innego producenta może powodować niższą emisję cząstek stałych i substancji chemicznych.




CZY MOŻESZ UŻYĆ INNEGO RODZAJU FILAMENTU?


Wybierz inny rodzaj filamentu.


Wybór tego samego filamentu innego producenta może powodować mniejszą/niższą emisję cząstek i substancji chemicznych.








Pamiętaj! Na rodzaj i stężenie emitowanych substancji chemicznych wpływają warunki prowadzenia procesu drukowania.


JAKĄ STOSUJESZ TEMPERATURĘ?


  • Dla każdego filamentu producent podaje zalecany zakres temperatur.
  • Ustawiaj temperaturę dyszy i stołu na najniższym możliwym poziomie, który zapewnia dobrą adhezję warstw.
  • Wyższe temperatury zwiększają emisję lotnych związków organicznych i cząstek drobnych!


Pamiętaj: praca w wyższej temperaturze może zwiększyć emisję! Ustaw temperatury dyszy i stołu na najniższe zalecane wartości, które pozwalają uzyskać wymaganą jakość druku.



Na rodzaj i stężenie emitowanych substancji chemicznych wpływają warunki prowadzenia procesu drukowania.


JAKA JEST PRĘDKOŚĆ DRUKU?


Niska prędkość druku powoduje dłuższy czas trwania procesu co może skutkować większą całkowitą emisją cząstek stałych i LZO. Rekomendowane jest zwiększenie wymiany powietrza w pomieszczeniu z użyciem wentylacji mechanicznej.



Postępuj zgodnie z wymaganiami producenta drukarki 3D (rekomendowane jest użycie wentylacji mechanicznej).



Wysoka prędkość druku może doprowadzić do zwiększonej chwilowej emisji cząstek stałych i LZO. Rekomendowane jest zwiększenie wymiany powietrza w pomieszczeniu z użyciem wentylacji mechanicznej.


Podsumowanie wyborów dokonanych w etapie projektowania

# Nazwa parametru wartość
1 Filament:
2 Temperatura druku:
3 Prędkość druku:

Pamiętaj:


SPRAWDŹ WARUNKI PANUJĄCE W POMIESZCZENIU


SPRAWDŹ CZYSTOŚĆ DYSZY DRUKARKI

Wyczyść dyszę i stół roboczy aby usunąć nagromadzony filament, co pozwoli ograniczyć emisję zanieczyszczeń powietrza podczas drukowania.

Pamiętaj: aby zastosować wentylację i środki ochrony indywidualnej, takie jak rękawiczki i maski z filtrem, podczas czyszczenia drukarki.


CZY ZAPOZNAŁEŚ SIĘ Z INSTRUKCJĄ BEZPIECZEŃSTWA?





Zapoznaj się z instrukcją bezpieczeństwa. Jeżeli nie masz do niej dostępu, poproś pracodawcę o jej przygotowanie.



CZY POMIESZCZENIE JEST WENTYLOWANE?


Kluczowym elementem jest odpowiednia wentylacja







Pamiętaj: Zastosowanie wentylacji mechanicznej jest priorytetowe w stosunku do wentylacji naturalnej. Nawet zastosowanie mechanicznej wentylacji i oczyszczania powietrza nie wyeliminuje w 100% emisji szkodliwych substancji chemicznych i cząstek stałych.


JAKI RODZAJ WENTYLACJI WYSTĘPUJE W POMIESZCZENIU?





WENTYLACJA NATURALNA


Wentylacja naturalna to nie wymuszony ruch powietrza. Oznacza to wymianę powietrza przez otwory w budynku.




Pamiętaj: Wymiana powietrza przy wentylacji naturalnej nie może być kontrolowana. Wentylacja naturalna w pomieszczeniu, nie zwalnia z poszukiwania sposobów wymiany powietrza z użyciem wentylacji mechanicznej.



Więcej szczególowych informacji w



Pamiętaj: Zastosowanie wentylacji mechanicznej jest priorytetowe w stosunku do wentylacji naturalnej. Nawet zastosowanie mechanicznej wentylacji i oczyszczania powietrza nie wyeliminuje w 100% emisji szkodliwych substancji chemicznych i cząstek stałych.


CZY W POMIESZCZENIU SĄ KRATKI WENTYLACJI GRAWITACYJNEJ?
  • Priorytetem jest okresowa kontrola wentylacji grawitacyjnej.
  • Przeprowadź okresowe i wymagane prawem polskim przeglądy wentylacji grawitacyjnej w budynku.
  • Zamów lub powiadom pracodawcę o konieczności sprawdzenia drożności kanałów wentylacyjnych wykonane przez profesjonalną firmę / osobę z uprawnieniami w instalacjach sanitarnych.
  • Nie zakrywaj otworów wentylacyjnych w pomieszczeniu.




Pamiętaj: Zastosowanie wentylacji mechanicznej jest priorytetowe w stosunku do wentylacji naturalnej. Nawet zastosowanie mechanicznej wentylacji i oczyszczania powietrza nie wyeliminuje w 100% emisji szkodliwych substancji chemicznych i cząstek stałych.


CZY MOŻESZ OTWIERAĆ OKNA?


  • Ustaw okna w pozycji rozszczelnione / nawiewnik w oknie w pozycji otwarte w celu cyrkulacji powietrza (przewietrzenia pomieszczenia).
  • Odczekaj czas 10 minut w celu wymiany powietrza w pomieszczeniu.
  • Można przyjąć, że okna w pozycji uchylone umożliwiają wymianę powietrza w pomieszczeniu w wysokości od 0,3 do 3 [1/h].


  • Drukowanie 3D w warunkach braku wentylacji (wymiany powietrza) jest niebezpieczne dla zdrowia z uwagi na wnikanie substancji chemicznych i cząstek stałych do układu oddechowego człowieka.
  • Pył powstający podczas druku 3D składa się z wielu składników i cząstek o szerokim zakresie wymiarowym. Wiele cząstek ma tak małe rozmiary, że mogą przenikać do obszaru wymiany gazowej człowieka. Dominującym wymiarem cząstek stałych emitowanych podczas druku 3D z filamentów ABS było poniżej 90 nm.




  • Wentylacja naturalna nie jest tak skuteczna w wychwytywaniu cząstek stałych i substancji chemicznych. Ten rodzaj wentylacji wymaga środowiska otoczenia o różnicy ciśnień i temperatur powietrza gwarantujących dobrą wymianę powietrza.
  • Na podstawie dostępnych badań naukowych można stwierdzić, że wentylacja naturalna jest wystarczająca w przypadku druku 3D z użyciem filamentu PLA, które emituje stosunkowo nieszkodliwe zanieczyszczenia powietrza. Warunkiem jest nie zwiększanie temperatury druku.
  • Wentylacja naturalna nie jest tak skuteczna w przypadku innych filamentów, takich jak ABS czy PET-G. Przeprowadź wtedy działania w celu zastosowania wentylacji mechanicznej w pomieszczeniu. Zamów lub powiadom pracodawcę o konieczności instalacji wentylacji mechanicznej w pomieszczeniu przez profesjonalną firmę / osobę z uprawnieniami w instalacjach sanitarnych.


WENTYLACJA MECHANICZNA

Wentylacja mechaniczna jest realizowana na podstawie wymuszonego ruchu powietrza przez urządzenie, np. wentylator lub pompę powietrza.





CZY MASZ MOŻLIWOŚĆ ZASTOSOWANIA OGÓLNEJ WENTYLACJI MECHANICZNEJ?


Włącz i ustaw ogólną wentylację mechaniczną pod kątem odpowiedniego zadania do środowiska pracy w pomieszczeniu.




Przejdź do ustawień wentylacji miejscowej.




CZY MASZ MOŻLIWOŚĆ ZASTOSOWANIA MIEJSCOWEJ WENTYLACJI MECHANICZNEJ?


Pamiętaj: najskuteczniejszym rozwiązaniem uniemożliwiającym przedostanie się substancji chemicznych i cząstek stałych do strefy oddychania człowieka i do innych pomieszczeń jest maksymalne oraz szczelne obudowanie przestrzeni, w której znajduje się źródło ich emisji podczas druku 3D.

Przyszłość to robotyzacja i automatyzacja procesu druku 3D.




Przejdź do ustawień oczyszczania powietrza.



CZY DRUKARKA 3D JEST WYPOSAŻONA W ZINTEGROWANĄ OBUDOWĘ?
  • Wiele nowoczesnych modeli drukarek 3D jest zintegrowanych z obudowami wyposażonymi w miejscową wentylację mechaniczną. Obudowa minimalizuje rozprzestrzenianie się cząstek stałych i substancji chemicznych do pomieszczenia.
  • Zalecane jest zastosowanie zamkniętej komory dla drukarki, wyposażonej w system wentylacji i filtracji powietrza.
  • Sprawdź instrukcję obsługi drukarki 3D / Stosuj się do zaleceń producenta drukarki 3D.


Drukarki 3D powinny być zamknięte w specjalnie zaprojektowanej obudowie. Jeśli drukarka nie jest fabrycznie wyposażona w obudowę, należy rozważyć jej zaprojektowanie na etapie tworzenia stanowiska druku 3D lub dopasowanie do stanowiska pracy komercyjnie dostępnych na rynku obudów.



WENTYLACJA NATURALNA I MECHANICZNA


Pamiętaj: Nawet przy zastosowaniu wentylacji mechanicznej w pomieszczeniu, okresowe przewietrzanie pomieszczenia przed i po zakończonym druku 3D jest bardzo istotne.

W trakcie trwania procesu druku 3D NIE ZABURZAJ rozdziału przepływu powietrza wytworzonego podczas działania wentylacji mechanicznej, np. poprzez otwieranie okien lub drzwi.



CZY W POMIESZCZENIU JEST STOSOWANE OCZYSZCZANIE POWIETRZA?


Kluczowym elementem oczyszczania powietrza podczas druku 3D jest zastosowanie i użytkowanie wielostopniowych układów filtracji powietrza.

Zapoznaj się z informacjami o zaletach filtracji powietrza podczas druku 3D.




Nie rezygnuj z oczyszczania powietrza.

Zapoznaj się z informacjami o zadaniach i sposobach oczyszczania powietrza podczas druku 3D.





SPRAWDŹ WIZUALNIE STOSOWANE FILTRY POWIETRZA.

Pamiętaj:

  • Wymiana okresowa filtrów powietrza jest konieczna do prawidłowego działania wentylacji powietrza w pomieszczeniu oraz utrzymania jakości powietrza podczas druku 3D.
  • Skuteczność filtracji cząstek stałych i LZO spada z czasem użytkowania filtrów powietrza.
  • Sprawdź zalecenia producenta układu filtracji powietrza w celu prawidłowego użytkowania.
  • Przygotuj harmonogram okresowej wymiany filtrów powietrza.

Pamiętaj:


Więcej szczegółowych informacji w:
Badania i klasyfikacja filtrów powietrza stosowanych w systemach wentylacji i klimatyzacji budynków na zgodność z wymaganiami serii norm PN-EN ISO 16890:2017-01

W przypadku wentylacji realizowanej w sposób:

dobrym rozwiązaniem może być zastosowanie przenośnego oczyszczacza powietrza. Oczyszczacze powietrza mogą być projektowane jako urządzenia o dowolnej wielkości i lokalizacji w pomieszczeniu, m.in. urządzenia wolnostojące, ścienne, sufitowe.



Podsumowanie dokonanych wyborów


# Nazwa parametru wartość
1 Filament:
2 Temperatura druku:
3 Prędkość druku:
4 Czy zapoznałeś się z instrukcją bezpieczeństwa?
5 Czy pomieszczenie jest wentylowane?
6 Wentylacja:
7 Czy w pomieszczeniu są kratki wentylacji grawitacyjnej?
8 Czy możesz otwierać okna?
9 Czy masz możliwość zastosowania ogólnej wentylacji mechanicznej?
10 Czy masz możliwość zastosowania miejscowej wentylacji mechanicznej?
11 Czy drukarka 3D jest wyposażona w zintegrowaną obudowę?
12 Czy w pomieszczeniu jest stosowane oczyszczanie powietrza?



Wybrałeś filament, ustawienia drukarki, przygotowałeś pomieszczenie. Teraz możesz rozpocząć proces druku.

Pamiętaj! Nie pozostawiaj drukarki pracującej bez nadzoru na długi czas, zwłaszcza podczas pierwszych godzin druku i przy długich projektach. Możesz jednak monitorować proces wydruku zdalnie!

Przejdź przez kolejne etapy druku:

  • rozpoczęcie druku,
  • drukowanie,
  • zakończenie.


ZASTOSUJ ŚRODKI OCHRONY ORGANIZACYJNEJ ŚOI


Zastosuj kamerę do podglądu procesu drukowania co pozwoli na ograniczenie narażenia na LZO oraz emisję substancji chemicznych.


Druk ABS
Używaj rękawiczek podczas dotykania gorących elementów, ponieważ minimalizują ryzyko oparzeń. Są też przydatne przy pracy z klejami lub innymi substancjami pomocniczymi.Podczas czyszczenia drukarki lub obróbki wydruku, używaj maski oddechowej z filtrem …….., aby chronić się przed …..
Używaj okularów ochronnych podczas mechanicznej obróbki wydruków (np. szlifowania), aby chronić oczy przed odłamkami i pyłem

Druk PET-G
Używaj rękawiczek podczas dotykania gorących elementów, ponieważ minimalizują ryzyko oparzeń. Są też przydatne przy pracy z klejami lub innymi substancjami pomocniczymi.Podczas czyszczenia drukarki lub obróbki wydruku, używaj maski oddechowej z filtrem …….., aby chronić się przed …..
Używaj okularów ochronnych podczas mechanicznej obróbki wydruków (np. szlifowania), aby chronić oczy przed odłamkami i pyłem


ROZPOCZĘCIE DRUKU 3D


Osoby obsługujące drukarkę 3D na początkowym etapie druku 3D, powinny być wyposażone dodatkowo w środki ochrony dróg oddechowych.

Pamiętaj:
Po początkowym chwilowym wzroście stężenia liczbowego cząstek, podczas procesu druku 3D wartości stężenia spadają a następnie stabilizują się na kilkukrotnie niższym poziomie.






Zastosuj ŚOI




W TRAKCIE DRUKU 3D

Pamiętaj:

  • Nawet w przypadku niskoemisyjnych filamentów, zaleca się użycie podstawowych środków ochrony indywidualnej, zwłaszcza podczas otwierania obudowy.
  • Zastosuj kamerę do podglądu procesu druku 3D, co pozwoli na ograniczenie narażenia na emisję substancji chemicznych i cząstek stałych.


ZAKOŃCZENIE DRUKU 3D


Osoby obsługujące drukarkę 3D na końcowym etapie druku 3D, powinny być wyposażone dodatkowo w środki ochrony dróg oddechowych.

Pamiętaj:

Na końcowym etapie druku 3D następuje chwilowy wzrost stężenia liczbowego cząstek, a następnie spadają do poziomu wartości tła przed rozpoczęciem druku 3D.



Pamiętaj:




KONIEC MATERIAŁU INFORMACYJNEGO


Dziękujemy za zapoznanie się z materiałami informacyjnymi

DBAJ O SWOJE ZDROWIE





Logo CIOP-PIB


Materiał opracowano na podstawie wyników VI etapu programu wieloletniego „Rządowy Program Poprawy Bezpieczeństwa i Warunków Pracy”, finansowanego w zakresie zadań służb państwowych ze środków Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Zadanie nr 3.ZS.05 pn Ocena zagrożeń chemicznych i pyłowych oraz działania toksycznego materiałów stosowanych w technologiach przyrostowych). Koordynator Programu: Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy.