Centra doskonałości
 
Przywróć
Minimalizuj

Centra Doskonałości

Centra Doskonałości to jednostki bądź struktury organizacyjne prowadzące badania naukowe i rozwijające nowoczesne technologie na poziomie światowym w sensie mierzalnych efektów naukowych (włączając działania szkoleniowe). Skupiają one zespoły uczonych o wybitnych osiągnięciach badawczych, którzy współpracują w zakresie wspólnych tematów o dużym znaczeniu dla gospodarki kraju. Pomaga to wspierać działalność innowacyjną danej jednostki oraz zwiększać promocję badań naukowych, technologii i wyrobów w kraju i za granicą.

Naukowcy działający w ramach Centrum Doskonałości zajmują się strategicznymi zagadnieniami wykorzystując zaplecze naukowe kilku różnych instytucji pracujących pod wspólnym naukowym i organizacyjnym kierownictwem, przy czym posiadają stosunkowo dużą autonomię. Z założenia Centra Doskonałości powinny być organizacyjnie niezależne, ale jednocześnie ich podstawę musi stanowić uznana jednostka badawcza (może to być np. placówka PAN, uczelnia wyższa lub jednostka badawczo- rozwojowa).

Program Centrów Doskonałości nie zakłada tworzenia nowych instytucji badawczych, jest to raczej swego rodzaju "laboratorium" aktywnie współpracujące z przemysłem lub innymi użytkownikami rezultatów badań. Centra Doskonałości powinny realizować zarówno projekty z zakresu badań podstawowych, jak i poszukiwać konkretnych zastosowań innowacyjnych. Wielkość zespołu i dostępne zaplecze badawcze muszą być wystarczające do wykonania zaplanowanych prac.

Centrum Doskonałości powinno posiadać następujące cechy:

  • "masę krytyczną" wysoko wykwalifikowanych naukowców
  • zdolność integracji dziedzin pokrewnych i włączenia umiejętności uzupełniających
  • dobrze określoną strukturę organizacyjną z własnym programem badawczym
  • zdolność do utrzymania wysokiego poziomu wymiany pracowników o wysokich kwalifikacjach
  • pełnić aktywną rolę w otaczającym systemie innowacyjnym
  • posiadać międzynarodową renomę oraz kontakty naukowe
  • posiadać racjonalną stabilność finansowania i działania stanowiącą podstawę inwestowania w ludzi i strukturę
  • mieć dostęp do niezależnych źródeł finansowania obok funduszy publicznych.

W zależności od zakresu działania istnieją różne rodzaje Centrów Doskonałości:

  • prowadzące badania w określonej dziedzinie (wydziały na uczelniach, instytuty)
  • prowadzące szeroką współpracę interdyscyplinarną
  • zajmujące się badaniami, których podstawą jest specjalna infrastruktura badawcza (np. CERN)
  • obejmujące współpracę akademicko-przemysłową (np. Fraunhofer-Gesellschaft institutes)
  • rozwijające przemysłową realizację B+R (np. Philips Research Laboratories w Eindhoven).  

W zależności od struktury, możemy dokonać podziału Centrów Doskonałości na:

  • struktury sieciowe tworzone z uzupełniających się ośrodków badawczych, włączając instytucje wirtualne,
  • pojedyncze ośrodki - takie jak duże wydziały uczelni, instytuty czy jednostki ze specjalnym wyposażeniem badawczym.

Miarą jakości badań i rozwoju centrów są:

  • publikacje naukowe
  • patenty
  • oferowane możliwości zatrudnienia naukowców
  • liczba i wartość kontraktów handlowych
  • liczba firm spin-off
  • uczestnictwo w europejskim systemie edukacji.

W roku 1999 został ogłoszony przez Komisję Europejską konkurs na Centra Doskonałości z krajów kandydujących do Unii Europejskiej. W ramach tego programu zostały złożone 184 wnioski (w tym 34 z Polski) Ostatecznie Komisja Europejska zaakceptowała 34 projekty, w tym 9 z Polski.
Są one finansowane przez 5 Program Ramowy.

Kolejne konkursy na Centra Doskonałości wyłoniły:

  • 5 Centrów Doskonałości w ramach PHARE SCI-TECH II (1999 r.)
  • 138 Centrów Kompetencji i Centrów Doskonałości NAS - 2 (2001 r.)
  • 5 Centrów Kompetencji i Centrów Doskonałości IST-2002-8.1.6 (2002 r.)

Centra Doskonałości utworzono w Polsce głównie w celach:

  • zwiększenia roli nauki i badań jako czynnika podnoszącego konkurencyjność polskiej gospodarki i społeczeństwa
  • stworzenia silniejszych powiązań pomiędzy badaniami i praktyką, stymulujących powstawanie rozwiązań innowacyjnych
  • wzmocnienia współpracy pomiędzy jednostkami naukowymi realizującymi podobne cele badawcze
  • wzmocnienia krajowego systemu innowacji poprzez stworzenie silnych struktur badawczo-wdrożeniowych oraz promocji najlepszych polskich jednostek badawczych w kraju i na arenie międzynarodowej.

Jednostki, w których zostały utworzone Centra Doskonałości mają obowiązek podejmować następujące działania:

  • nawiązanie i wzmocnienie kontaktów z innymi centrami europejskimi, np. poprzez kontakty z siecią takich centrów lub nawiązanie partnerskich związków z bliźniaczymi centrami
  • rozszerzenie zakresu działań, np. o działanie potrzebne w regionie, o nowe formy i obszary aktywności
  • zwiększenie efektywności pracy poprzez pozyskiwanie młodych badaczy oraz zwiększenie uczestnictwa centrów w innych programach tematycznych horyzontalnych 5 Programu Ramowego.

Źródło: http://www.6pr.pl/s5o/centra_dosk/cd.html