ITS jako narzędzie poprawy bezpieczeństwa i minimalizacji ryzyka zawodowego w transporcie drogowym

Autorzy:
dr Martyna Ostrowska, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach
Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i Praktyka, Nr 7/2026, s. 14 - 18

Artykuł podejmuje temat roli inteligentnych systemów transportowych (ITS) w zwiększaniu bezpieczeństwa i ograniczaniu ryzyka zawodowego w transporcie drogowym, który należy do sektorów wysokiego ryzyka. Wskazano, że ograniczanie ryzyka wymaga zarówno działań organizacyjnych, jak i wsparcia technologicznego. Systemy ITS wykorzystują technologie informacyjno-komunikacyjne do zarządzania ruchem, monitorowania pojazdów oraz wspierania kierowców, a obejmują m.in.: systemy unikania kolizji, monitorowanie stanu kierowcy, eCall oraz zarządzanie flotą. Podkreślono, że systemy te poprawiają bezpieczeństwo poprzez redukcję błędów ludzkich, zmniejszenie obciążenia oraz szybszą reakcję na zagrożenia. Ich skuteczność zależy jednak od właściwego wdrożenia, integracji systemów i edukacji użytkowników

Zagrożenia i ocena ryzyka zawodowego na stanowisku pracy kierowcy samochodu Star 266

Autorzy: 
Oliwia Okoń, Prof. dr hab. inż. Ryszard Korycki, Katedra Inżynierii Mechanicznej, Informatyki Technicznej i Chemii Materiałów Polimerowych, Politechnika Łódzka
Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i Praktyka, Nr 6/2026, s. 19 - 24

W artykule omówiono bezpieczeństwo kierowcy samochodu STAR 266. Przedstawiono zarys konstrukcji pojazdu, głównie kabiny jako podstawowego miejsca pracy kierowcy. Określono problemy, jakich nie dało się rozwiązać konstrukcyjnie. Następnie przeprowadzono ocenę ryzyka zawodowego na stanowisku pracy kierowcy metodą matrycową według PN-N 18002:2011

Zaburzenia uwagi kierowców – diagnoza i edukacja

Autorzy:
mgr Andrzej Najmiec, mgr Łukasz Kapica, dr Jarosław Jankowski, Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy 
Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i Praktyka, Nr 7/2025, s. 12 - 18

Zaburzenia uwagi kierowców stanowią jeden z kluczowych czynników ryzyka wypadków drogowych, a znaczenie tych zaburzeń rośnie wraz z nasileniem bodźców środowiskowych oraz powszechnością urządzeń elektronicznych. W artykule w sposób syntetyczny omówiono uwarunkowania zaburzeń uwagi w świetle badań symulatorowych i kwestionariuszowych, wyjaśniono mechanizmy psychologiczne leżące u podłoża nieadekwatnej oceny ryzyka korzystania z telefonu podczas jazdy, a także przedstawiono pakiet narzędzi edukacyjnych adresowanych do instruktorów nauki jazdy oraz kierowców zawodowych i flotowych.

Zaburzenia uwagi kierowców z powodu korzystania z telefonu – wyniki badań symulatorowych i kwestionariuszowych

Autorzy:

mgr Andrzej Najmiec, mgr Łukasz Kapica, dr Jarosław Jankowski, Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i Praktyka, Nr 7/2025, s. 12 - 18

Istnieje wiele badań eksperymentalnych i kwestionariuszowych potwierdzających fakt, że korzystanie z telefonu podczas jazdy samochodem ma negatywny wpływ na sprawność kierowcy i bezpieczeństwo ruchu drogowego. W artykule zamieszczono przegląd tych badań, a ponadto zaprezentowano wybrane wyniki badań przeprowadzonych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy (CIOP-PIB) na grupie kierowców, które dotyczyły sytuacji rozproszenia uwagi kierującego pojazdem wskutek prowadzenia rozmowy przez zestaw głośnomówiący oraz wykonywania czynności manualnych związanych z używaniem nawigacji drogowej. Otrzymane wyniki mogą stanowić podstawę do opracowania strategii zmiany postaw kierowców oraz wdrażania działań mających na celu ograniczenie niebezpiecznych zachowań na drogach.

Potrzeby i oczekiwania wobec ŚOI o zwiększonej widzialności do użytku w sferze pozazawodowej Wyniki badań ankietowych przeprowadzonych wśród niechronionych użytkowników dróg

Autorzy:
mgr inż. Agnieszka Greszta, Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy 
Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i Praktyka, Nr 1/2024, s. 22 – 28

Środki ochrony indywidualnej (ŚOI) o zwiększonej widzialności, w tym odzież ostrzegawcza i akcesoria odblaskowe, dzięki zastosowanym materiałom fluorescencyjnym i/lub odblaskowym mogą podnieść bezpieczeństwo użytkownika na drodze. Niestety większość tych wyrobów nie zachęca do ich stosowania, głównie ze względu na mało atrakcyjny wygląd i niską jakość wykonania. W związku z dużą liczbą wypadków drogowych z udziałem niechronionych użytkowników dróg (m.in. pieszych, rowerzystów, motocyklistów) konieczne jest zwiększenie świadomości społeczeństwa w zakresie ŚOI o zwiększonej widzialności oraz opracowanie nowych, atrakcyjnych pod względem wzornictwa ŚOI, zgodnych z oczekiwaniami docelowych użytkowników. W tym celu przeprowadzono badania ankietowe wśród różnych grup niechronionych użytkowników dróg, które zostały ukierunkowane na poznanie ich potrzeb w odniesieniu do nowych ŚOI o zwiększonej widzialności. Uzyskane wyniki będą stanowiły podstawę do opracowania założeń materiałowo-konstrukcyjnych dla nowych ŚOI.

Kompleksowa ocena psychospołecznych warunków pracy kierowców autobusów miejskich i dalekobieżnych

Autorzy:
mgr Łukasz Kapica, mgr Andrzej Najmiec, dr hab. Łukasz Baka, Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i Praktyka, Nr 4/2022, s. 18 - 22

Celem badania przedstawionego w artykule była kompleksowa ocena psychospołecznych warunków pracy kierowców autobusów miejskich i dalekobieżnych. Badaniem objęto 500 kierowców autobusów z 52 różnych firm przewozowych. Narzędziem badawczym był Kopenhaski Kwestionariusz Psychospołecznych Warunków Pracy – COPSOQ II. Analizę przeprowadzono za pomocą testu t-studenta, w którym porównywano średnie wyników kierowców miejskich i dalekobieżnych. Przeprowadzone badanie wykazało, że kierowcy tych pojazdów nie stanowią jednorodnej grupy zawodowej pod kątem występujących zagrożeń psychospołecznych w środowisku pracy. Kierowcy autobusów miejskich mają wyższy poziom wymagań emocjonalnych i tempa pracy, różnią się także od kierowców autobusów dalekobieżnych pod względem warunków organizacji pracy oraz poziomami stresu i dobrostanu

Aktywne elementy święcące w odzieży ostrzegawczej a ocena zgodności UE

Autorzy:
mgr inż. Krzysztof Łężak, mgr inż. Agnieszka Greszta, Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy 
Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i Praktyka, Nr 6/2019, s. 6 - 11

Niedostateczna indywidualna widzialność pracowników w różnych środowiskach pracy oraz uczestników ruchu drogowego (np. w warunkach nocnych, podczas złej pogody) jest wciąż jedną z głównych przyczyn wypadków na drogach z udziałem pieszych oraz kolizji ludzi z maszynami. Zarówno w działalności zawodowej jak i pozazawodowej jedynym sposobem podniesienia indywidualnej widzialności człowieka pozostaje stosowanie odzieży o intensywnej widzialności (ostrzegawczej) i elementów odblaskowych.

Dynamicznie rozwijający się rynek wielu typów nieżarowych źródeł światła, o małych rozmiarach, często elastycznych, emitujących światło o różnych barwach i parametrach fotometrycznych pozwala na aplikację tych elementów świecących do odzieży ostrzegawczej. 
W artykule przedstawiono przykłady zastosowań elektroluminescencyjnych źródeł światła (diod LED, EI wire, EI tape, EI panel) oraz światłowodów optycznych odzieży ostrzegawczej.

Analiza obowiązujących normatywnych wymagań szczegółowych oraz stan prawny w zakresie stosowania odzieży ostrzegawczej z aktywnymi źródłami światła wskazuje, że nie są one wystarczające do przeprowadzenia badan i oceny zgodności UE tego typu odzieży ochronnej.