Szczególne rodzaje pracy
PROBLEMY ZAWODOWE PRACOWNIKÓW STARSZYCH

 

Uczenie się pracowników starszych – raport wstępny z badań
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 5/2018 str. 16-21

mgr Karolina Pawłowska-Cyprysiak Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

Kapitał ludzki wyrażony za pomocą poziomu wykształcenia, jak również charakteryzowany poprzez posiadane kompetencje ogólne, stanowi jeden z głównych czynników wpływających na aktywność zawodową osób w wieku produkcyjnym, szczególnie w grupie osób starszych. Aktywność edukacyjna pomaga człowiekowi w zaadaptowaniu się do zmiennych warunków życia na każdym jego etapie oraz wpływa na podniesienie się jakości życia. W przypadku osób starszych pozwala również na niwelowanie stereotypów związanych z wiekiem, likwiduje marginalizację społeczną tej grupy, pozytywnie oddziałuje na samoocenę oraz umożliwia nawiązywanie nowych kontaktów społecznych.

 

W artykule przedstawiono opinie pracowników 50+ na temat uczenia się. Przebadanych zostało 208 osób w wieku 50+ zatrudnionych w firmach dużych, małych i średnich,  zarówno prywatnych, jak i państwowych. Badani starsi pracownicy w większości (86%) uważają, że szkolenie jest ważne w każdym wieku. Większość z tych osób chce się szkolić (69%), a główne motywy do podejmowania szkoleń to chęć zdobycia nowych kwalifikacji, rozwijania zainteresowań oraz kwestie finansowe.



Badanie możliwości psychofizycznych ze szczególnym uwzględnieniem zmian spowodowanych wiekiem
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2017 str. 20-23

dr hab. inż. Danuta Roman-Liu prof. nadzw. CIOP-PIB Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

Wraz z rosnącym wiekiem pracowników coraz większe znaczenie dla wykonywania pracy mają cechy charakterystyczne pracowników, odnoszące się do możliwości siłowych, zakresów ruchu w stawach, umiejętności koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz utrzymania równowagi ciała.

W artykule scharakteryzowano parametry opisujące psychofizyczne możliwości pracowników oraz sposoby pomiaru tych parametrów. Ze względu na to, że ich wartości ulegają zmianie w miarę upływu lat, mogą one stanowić podstawę dla wytycznych do projektowania stanowisk pracy dla starszych pracowników.



Ocena zdolności do pracy pracowników starszych wg WAI – wyniki wybranych polskich badań
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 5/2017 str. 16-20

mgr Marzena Malińska Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

W artykule przedstawiono analizę polskich badań prowadzonych  w zakresie zdolności do pracy pracowników starszych ocenianych według WAI (Work Ability Index). Omówiono definicję starszego pracownika, a także zwrócono uwagę na związek pomiędzy zdolnością do pracy zdrowych i przewlekle chorych pracowników a poszczególnymi czynnikami zawodowymi i pozazawodowymi, takimi jak wiek, rodzaj wykonywanej pracy, zawód, wykształcenie, wydolność fizyczna, gorące środowisko, styl życia, praca zmianowa, stres zawodowy oraz dopasowanie do organizacji.



Praktyka w zakresie zarządzania wiekiem w wybranych przedsiębiorstwach
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 11/2016 str. 16-20

mgr Anna Skład Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

Zmiany demograficzne zachodzące w Europie, określanie potocznie mianem „starzenia się społeczeństw”, są przyczyną poważnych wyzwań na rynku pracy. Istnieje potrzeba, aby wydłużać zdolność do pracy zatrudnionych ponad przeciętny wiek, w którym do niedawna pracownicy odchodzili się na emeryturę. Realizacja tak określonego celu jest możliwa tylko wtedy, gdy zatrudnieni na dłużej zachowają zdrowie, sprawność fizyczną i umysłową. Pracodawcy mogą im w tym zakresie zaoferować istotne wsparcie podejmując działania w obszarze tzw. „zarządzania wiekiem”. Wdrażanie zarządzania wiekiem polega na realizacji w firmach - w ramach różnych procesów - konkretnych działań skierowanych na utrzymywanie zdolności do pracy pracowników.

W artykule przedstawiono przykłady dobrych praktyk podejmowanych w wybranych przedsiębiorstwach w zakresie zarządzania wiekiem. Praktyki zaprezentowano w podziale na 7 grup odnoszących się do odrębnych procesów zarządzania. Omówiono cele realizowanych działań oraz wyzwania związane z ich wdrażaniem w firmach. Zaprezentowane w artykule dobre praktyki mogą znaleźć zastosowanie w innych przedsiębiorstwach, w których dostrzega się problemy związane z utrzymywaniem zdolności do pracy pracowników.



Aktywność zawodowa osób 50+ w Polsce w aspekcie stanu ich zdrowia
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2015 str. 23-27

dr med. Elżbieta Łastowiecka-Moras dr med. Joanna Bugajska Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

Problemy aktywności zawodowej ludzi starszych są coraz częściej uwzględniane zarówno w polityce państwa, jak i w programach Unii Europejskiej. O możliwościach i chęciach utrzymywania aktywności zawodowej przez osoby starsze decyduje wiele czynników, wśród których stan zdrowia zajmuje jedno z pierwszych miejsc. W tym okresie życia wzrasta częstość występowania wielu problemów zdrowotnych, m.in. chorób układu krążenia, oddychania, mięśniowo-szkieletowego, a także zaburzeń hormonalnych i przemiany materii.

Dane statystyczne pokazują, że już po 50 r.ż., a więc jeszcze w okresie pełnej aktywności zawodowej, dochodzi do znacznego zwiększenia absencji chorobowej spowodowanej tymi chorobami, co stawia grupę polskich pracowników 50+ w szczególnej sytuacji.



Stereotypy na temat starszych pracowników i ich związek z dobrostanem oraz pracą – przegląd badań
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 4/2015 str. 11-13

mgr Zofia Mockałło Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

W artykule przedstawiono pojęcie stereotypu i mechanizmy jego oddziaływania. Skoncentrowano się na starszych pracownikach, z uwagi na konieczność utrzymywania ich funkcjonowania zawodowego na wysokim poziomie w okresie wydłużenia wieku emerytalnego i starzenia się społeczeństwa. Na podstawie przeglądu literatury przytoczono stereotypy dotyczące pracowników starszych, zarówno pozytywne, jak i negatywne, funkcjonujące w Polsce i na świecie. Opisane zostały ich negatywne skutki: związek z niższą motywacją do pracy, rzadszym podnoszeniem kompetencji przez starszych pracowników oraz mniejszą zdolnością do pracy.



Starzenie komórkowe (senescencja) i jego konsekwencje dla człowieka
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 4/2015 str. 14-17

dr Katarzyna Miranowicz-Dzierżawska Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

Zmiany demograficzne i wzrastający odsetek ludzi starszych aktywnych zawodowo stwarzają wymóg uwzględniania w rozpatrywaniu zagrożeń występujących w środowisku pracy specyfiki bardziej zaawansowanego wieku oraz poszerzenia zakresu badań naukowych w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy o badania starzejących się organizmów. W artykule omówiono funkcjonujące obecnie teorie starzenia się komórek, zmiany w tkankach i narządach związane z wiekiem oraz badania, jakie przeprowadza się obecnie na starzejących się komórkach in vitro.

 



Zapobieganie rozwojowi dolegliwości mięśniowo-szkieletowych w populacji pracowników starszych
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 4/2015 str. 18-21

dr hab. Danuta Roman-Liu, prof. nadzw. CIOP-PIB Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

W artykule zaprezentowano zagadnienia związane z rozwojem dolegliwości mięśniowo-szkieletowych (MSDs). Przedstawiono przyczyny rozwoju MSDs, model ich rozwoju uwzględniający ekspozycję, czyli obciążenie uwarunkowane stanowiskiem pracy; dawkę czyli obciążenie na poziomie struktur wewnętrznych, pojemność odpowiadającą możliwościom fizycznym pracownika oraz odpowiedź, która jest bezpośrednim elementem modelu, od którego zależy rozwój dolegliwości. Przedstawiono wybrane dane prezentujące  MSDs u pracowników UE (27) w różnych grupach wiekowych, wartości siły prostowania kolana w populacji osób starszych, a także zmiany w wartościach maksymalnej siły prostowania kolana, jakie objawiają się pod wpływem treningu siłowego. Jako podsumowanie przedstawiono stwierdzenie, iż przeciwdziałanie zmianom funkcjonalnym w układzie mięśniowo-szkieletowym zachodzącym wraz z wiekiem może odbywać się przez dostosowanie stanowisk pracy do możliwości osób starszych, a także za pomocą realizacji programów rehabilitacji osób starszych i z niepełnosprawnościami.



Wiek a sprawność kierowców w zakresie cech warunkujących bezpieczne uczestnictwo w ruchu drogowym
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 3/2015 str. 12-15

dr Anna Łuczak Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

W artykule przedstawiono przegląd literatury na temat związanych z wiekiem zmian sprawności kierowców, w tym kierowców zawodowych, w zakresie cech warunkujących bezpieczne zachowanie w sytuacji ruchu drogowego. Badania dowodzą, że sprawność psychofizyczna zmienia się istotnie wraz z wiekiem, aczkolwiek nie jest to jedyny wyznacznik zakresu i tempa zmian. Problem ten jest szczególnie ważny w przypadku kierowców zawodowych, zwłaszcza w kontekście wydłużonego wieku emerytalnego.



Wiek, staż pracy oraz stan zdrowia jako czynniki wpływające na percepcję zagrożeń związanych z pracą
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2014 str. 16-19

mgr Szymon Ordysiński Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy

Zachowania i postawy pracowników w sytuacji zagrożenia w znacznym stopniu zależą od subiektywnego postrzegania zagrożeń w środowisku pracy. W literaturze przedmiotu powszechnie uznaje się, że subiektywna percepcja zagrożeń związanych z pracą ulega zmianie, nie tylko pod wpływem czynników zewnętrznych, ale również czynników podmiotowych, takich jak wiek, staż pracy lub stan zdrowia pracownika.

W artykule przedstawiono wyniki badań w grupie 1021 pracowników wykonujących prace o charakterze fizycznym, opisujące charakter zależności pomiędzy wspomnianymi czynnikami, a percepcją zagrożeń związanych z pracą oraz opiniami na temat możliwości pracy po ukończeniu 60. roku życia.



Problematyka zarządzania wiekiem w serwisie CIOP-PIB dla mikroprzedsiębiorstw.
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 2/2014 str. 26-27

inż. Małgorzata Piętka Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy



Percepcja zagrożeń związanych z pracą a wiek pracownika
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 4/2013 str. 12-15

Zofia Pawłowska Marta Antoniak

Wiek osoby pracującej jest powszechnie uznawany za jeden z istotnych czynników wpływających na percepcję zagrożeń i związanego z nimi ryzyka zawodowego. Prowadzone dotychczas badania nie doprowadziły jednak do sformułowania jednoznacznych wniosków dotyczących tego wpływu. W artykule przedstawiono percepcję zagrożeń w pracy i ich negatywnego wpływu na zdrowie przez różne grupy wiekowe osób pracujących w krajach UE-27 na podstawie wyników Europejskich Badań Warunków Pracy, przeprowadzanych przez Europejską Fundację na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy w Dublinie (Eurofound) oraz badania modułowego dotyczącego zdrowia i bezpieczeństwa w pracy, przeprowadzonego przez Eurostat w ramach Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności w roku 2007.



Ocena obciążenia mięśniowo-szkieletowego w aspekcie wieku pracownika
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 6/2012 str. 12-15

Mgr Inż. Paweł Bartuzi Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy Dr Hab. Inż. Danuta Roman-Liu Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

W artykule przedstawiono zjawisko starzenia się społeczeństwa oraz związane z tym problemy, a także omówiono wpływ starzenia się na procesy zachodzące w mięśniach. Zaprezentowano także sposób oceny obciążenia i zmęczenia układu mięśniowo-szkieletowego, z zastosowaniem elektromiografii powierzchniowej (EMG), uwzględniającej wiek i płeć pracownika.



Przykłady dobrych praktyk na rzecz zwiększenia aktywności zawodowej osób w wieku 50+
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 3/2012 str. 12-15

Dr Katarzyna Hildt-Ciupińska Dr Med. Joanna Bugajska Lek. Med. Elżbieta Łastowiecka-Moras Mgr Marzena Malińska Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

Systematyczny wzrost udziału w populacji ogólnej osób po 50. roku życia skłania do podejmowania różnorodnych działań, mających na celu zminimalizowanie skutków nieuchronnego procesu starzenia się siły roboczej. Jednym z nich jest „zarządzanie wiekiem”, polegające na realizacji działań, które pozwalają na bardziej racjonalne wykorzystanie zasobów ludzkich w przedsiębiorstwach, dzięki uwzględnianiu potrzeb i możliwości pracowników w różnym wieku. Są to m.in. działania z zakresu rekrutacji, ochrony zdrowia, warunków i organizacji pracy.



Długi czas pracy a zdrowie fizyczne pracowników
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 3/2009 str. 6-8

Dr Dorota Żołnierczyk-Zreda Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

Czas pracy w Polsce należy do najdłuższych w Europie. Jakie mogą być tego skutki dla zdrowia pracowników. Odpowiedzi na to pytanie poszukiwano dokonując przeglądu istniejących w literaturze badań na ten temat. Wskazują one jednoznacznie na to, że długi czas pracy jest związany z istotnym pogorszeniem się wskaźników układów krążenia, mięśniowo-szkieletowego oraz odpornościowego.


Sposoby ograniczania stresu starszych pracowników (2)
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 7-8/2008 str. 6-9

Dr Hab. Maria Widerszal-Bazyl Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

Jest to druga część artykułu poświęconego zagadnieniu stresu starszych pracowników. Omówiono w niej następujące kierunki działań mających na celu obniżenie poziomu stresu w tej grupie: zmiana postaw ogółu zatrudnionych wobec starszych pracowników, przyjmowanie do pracy, dostosowanie wymagań do możliwości starszych pracowników, zapewnienie większej swobody w pracy, szkolenie starszych pracowników, szkolenie kadry kierowniczej w zakresie "zarządzania wiekiem", promocja zdrowia wśród starszych pracowników.


Stres wśród pracowników starszych (1)
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 6/2008 str. 6-8

Dr Hab. Maria Widerszal-Bazyl Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

W artykule przedstawiono wybrane dane statystyczne wskazujące na starzenie się populacji i związany z tym wzrost odsetka starszych pracowników na rynku pracy. Dane te wskazują na konieczność zwrócenia uwagi na warunki pracy starszych pracowników. Na podstawie dostępnych badań scharakteryzowano specyfikę psychospołecznych warunków pracy starszych pracowników w zakresie: zadowolenia z pracy, spostrzeganych wymagań, kontroli, wsparcia społecznego, niepewności pracy, konfliktu praca-dom.



Merytoryczne przesłanki do projektu ustawy o emeryturach pomostowych
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 10/2007 str. 2-6

Prof. Dr Hab. Med. Danuta Koradecka, Dr Med. Joanna Bugajska, Dr Inż. Zofia Pawłowska Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

W artykule omówiono zagadnienia odnoszące się do aktywności zawodowej osób starszych, a w szczególności fizjologiczne uwarunkowania tej aktywności, międzynarodowe uregulowania dotyczące polityk krajowych wobec pracowników starszych oraz zasady definiowania prac w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze.


Występowanie czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca a praca zawodowa
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 4/2006 str. 14-17

Dr Joanna Bugajska, Dr Hab. Anna Jędryka-Góral, Dr Hab. Maria Konarska Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

"Obserwowany w ostatnich dwóch dziesięcioleciach wzrost występowania choroby niedokrwiennej serca w społeczeństwie spowodował zainteresowanie środowisk naukowych oraz ogółu społeczeństwa czynnikami ryzyka związanymi z tą chorobą. Szczególnie niepokojącym zjawiskiem jest obniżanie się wieku chorych, u których w przebiegu choroby niedokrwiennej serca występuje zawał serca. Zainteresowanie budzi również wpływ stylu życia oraz stresu wynikającego z wykonywanej pracy na występowanie czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca. W artykule przedstawiono klasyfikację czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca według AHA, metody oceny ryzyka sercowo-naczyniowego, oraz wyniki pracy dotyczącej występowania czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca w dwóch grupach zawodowych: wśród kierowników i pracowników fizycznych."


Czynniki zawodowe przedwczesnego obniżenia zdolności do pracy u osób starszych
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 2/2006 str. 20-21

Dr N. Med. Joanna Bugajska Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy, Dr Hab. N. Med. Teresa Makowiec-Dąbrowska Instytut Medycyny Pracy Im. Prof. J. Nofera

Starzenie się społeczeństwa postrzegane jest głównie jako proces demograficzny, wpływający na politykę ludnościową i generujący określone problemy organizacyjne oraz koszty ekonomiczne państwa czy jednostki związane z zapewnieniem skutecznego systemu opieki nad osobami starszymi. Wraz z podejmowaniem działań promujących wydłużenie czasu aktywności zawodowej pracowników, istotne jest poznanie czynników środowiska pracy i cech pracy, które mogą przedwcześnie obniżać zdolność do pracy, a także kreowanie takich warunków środowiska i organizacji pracy, które będą sprzyjały pozostawaniu w zatrudnieniu również po przekroczeniu ustawowego wieku emerytalnego.


Starzejące się społeczeństwo a aktywność zawodowa
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 12/2005 str. 4-6

Dr N. Med. Joanna Bugajska Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy, Dr Hab. N. Med. Teresa Makowiec-Dąbrowska Instytut Medycyny Pracy Im. Prof. J. Nofera W Łodzi

Według danych demograficznych w ostatnich latach obserwujemy w Polsce cechy starzenia się społeczeństwa, czyli wzrost liczby osób starszych w stosunku do osób młodszych. Równocześnie notujemy jeden z najniższych wskaźników zatrudnienia i najniższą średnią wieku przechodzenia na emeryturę wśród państw europejskich. Z tych powodów problemy aktywności ludzi starszych coraz częściej uwzględniane są w polityce państwa, a także w programach Unii Europejskiej, których celem jest tworzenie systemowych rozwiązań sprzyjających wzrostowi aktywności zawodowej ludzi starszych. Artykuł ten zapoczątkowuje serię artykułów poświęconych omówieniu najbardziej istotnych problemów związanych z wykonywaniem pracy w wieku starszym, na tle wyników badań przeprowadzonych w ramach projektu celowego zamawianego pn. Aktywność zawodowa pracowników w aspekcie starzejącego się społeczeństwa, koordynowanego przez Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy (CIOP-PIB).


Zmiany tolerancji pracy zmianowej - fizycznej i umysłowej - związane z wiekiem
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 7-8/2004 str. 28-30

Dr Krystyna Zużewicz, Doc. Dr Hab. Maria Konarska Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

"Wraz z procesami starzenia się już od ok. 45 roku życia następuje zmniejszenie sprawności psychofizycznej człowieka, pociągające za sobą ograniczenie możliwości wykonywania ciężkiej pracy fizycznej, czy prac wykonywanych w trudnych warunkach, np. pracy w nocy. Wykonywanie pracy w trudnych warunkach przez osoby starsze, przyspiesza procesy starzenia się oraz zwiększa ryzyko zawodowe wypadków przy pracy. Zmniejszenie zdolności do wykonywania pracy umysłowej zaznacza się w późniejszym wieku (od ok. 65 r.ż.) i nie tak jednoznacznie, jak w przypadku zdolności do ciężkiej pracy fizycznej i zmianowej."



Dlaczego pielęgniarki wcześnie odchodzą z zawodu?
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 7-8/2004 str. 31-34

Dr Piotr Radkiewicz, Dr Maria Widerszal-Bazyl I In. Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

Kraje Unii Europejskiej, w szczególności zaś jej dawni zachodnioeuropejscy członkowie, doświadczają rosnącego niedoboru personelu medycznego średniego szczebla: pielęgniarek i położnych. Zjawisko to spowodowane jest, z jednej strony, procesami starzenia się społeczeństw europejskich, a z drugiej strony rosnącą falą przypadków przedwczesnego odchodzenia z zawodu pielęgniarskiego. Autorzy artykułu przedstawiają główne cele międzynarodowego programu badawczego NEXT, poświęconego temu zjawisku. Omawiają dane porównawcze z 10 krajów Europy (w tym Polski) dotyczące zamiaru porzucenia zawodu pielęgniarskiego oraz analizują czynniki, które mogą przyczyniać się do podejmowania takich decyzji.


Osoby zatrudnione w środowisku gorącym - struktura wiekowa
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 2/2003 str. 16-18

Dr Anna Marszałek Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy

W artykule przedstawiono wyniki badań ankietowych dotyczące wiekowej struktury pracowników zatrudnionych w gorącym środowisku. Mężczyźni stanowią ponad 90% osób zatrudnionych w gorącym środowisku. 70% mężczyzn pracujących w gorącym środowisku ma mniej niż 45 lat, natomiast wśród górników aż 87%. Najwięcej jest osób ze średnim stażem pracy (11-20 lat). Wiek pracowników zatrudnionych w gorącym środowisku oraz ich staż pracy będą rzutowały na możliwość wykonywania pracy w tych warunkach.


Czynnik ludzki w bezpieczeństwie pracy. Stary człowiek i może...*)
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 11/2000 str. 26-27

Prof. Dr Hab. Med. Krzysztof Kwarecki, Dr Krystyna Zużewicz Centralny Instytut Ochrony Pracy

W niektórych zawodach niezbędne jest regularne odnawianie licencji, obejmującej także certyfikat zdrowia. Takim właśnie zawodem jest zawód pilota samolotowego. W poszczególnych krajach stosowane są różne procedury badań lekarsko-lotniczych, których ogólne zasady przedstawiano w zaleceniach Międzynarodowej Organizacji Lotnictwa Cywilnego (ICAO). Po 40 roku życia badania te prowadzone są u pilotów zawodowych co pół roku. Zakres badań lekarskich i psychologicznych pozwala na szybkie wykrycie schorzeń niebezpiecznych dla samego pilota, jak i decydujących o bezpiecznym wykonywaniu obowiązków służbowych. Spodziewając się pogarszania stanu zdrowia pilota w miarę naturalnego procesu starzenia, nie wprowadzano limitu wieku określającego przydatność w zawodzie. Modne było (i jest) hasło, że nie wolno ograniczać praw człowieka zależnie od jego rasy, płci, wyznania, ale także i wieku. W zagranicznej linii lotniczej pewien pilot był okazem zdrowia fizycznego i psychicznego, z łatwością i doskonałym rezultatem przechodził badania lotniczo-lekarskie, a jego lotnicze umiejętności zawodowe były równie doskonałe. Stan ten trwał od wielu lat, tylko dział kadr dziwił się -jak to jest możliwe. Pilot przekroczył dawno wiek, w którym zwyczajowo piloci przechodzili na emeryturę. Powstał delikatny, ale i poważny problem dla linii lotniczej. Mimo sprawnej i zgrabnej sylwetki ciała, rysy twarzy kapitana, kolor włosów wskazywały na zaawansowany wiek. Gdy pojawiał się on w mundurze na pokładzie, pasażerowie pytali z zainteresowaniem stewardess - kto to jest? Te z zawodowym uśmiechem informowały, że to kapitan, z którym za chwilę wystartują. U znacznej części pasażerów wywoływało to przerażenie... wielu w przyszłości miało ponoć rezygnować z usług tej linii. (...)



Czynnik ludzki w bezpieczeństwie pracy. Zmęczenie układu mięśniowo-szkieletowego - stary problem cywilizacyjny...
"Bezpieczeństwo Pracy - Nauka i Praktyka" 9/2000 str. 28-29

Prof. Krzysztof Kwarecki, Dr Danuta Liu, Dr Krystyna Zużewicz Zakład Ergonomii Centralny Instytut Ochrony Pracy

W poprzednim artykule naszego cyklu obiecaliśmy powrót do problemów ergonomii pracy personelu służby zdrowia. Zagadnienia zmęczenia fizycznego, bólów kręgosłupa wśród sfeminizowanego audytorium sympozjum „Blok Operacyjny” wzbudziły szczególne zainteresowanie. Praca pielęgniarki jest wysoce zróżnicowana pod względem obowiązków i wykonywanych czynności. Innemu obciążeniu podlega bowiem pielęgniarka zatrudniona tylko na zmianie rannej, innemu w trybie pracy zmianowej, obowiązki pielęgniarki - instrumentariuszki różnią się od obowiązków pielęgniarki odcinkowej oddziału terapii zachowawczej. Do obowiązków pielęgniarek mogą należeć czynności związane z wewnętrznym transportem chorych, wówczas pracy tej towarzyszy liczący się wysiłek fizyczny. Charakterystyczne dla zawodu pielęgniarki jest wykonywanie pracy w pozycji stojącej z częstym przemieszczaniem się z pomieszczenia do pomieszczenia. Szacuje się, że podczas 8-godzinnej pracy pokonuje ona dystans 4-7 km. Na podstawie ankiety przeprowadzonej wśród pielęgniarek francuskich stwierdzono, że 16-24% czasu pracy spędzają one w pozycji stojącej, w przysiadzie lub z obciążonymi lub/i uniesionymi rękoma. Pozycja zgięcia ciała towarzyszy wykonywaniu wielu czynności pielęgnacyjnych. (...)