Logo CIOP CIOPMapa serwisu English version
CIOPWsteczPoziom wyżejCIOP
.. | Pojęcia podstawowe | Ocena ryzyka w 5-ciu krokach | Wzór formularza do dokumentowania wyników oceny

Ocena ryzyka zawodowego w 5-ciu krokach"

Ocena ryzyka zawodowego może być prosta - wystarczy tylko pięć kroków, by wykonać ją właściwie!


Ocenę ryzyka zawodowego można przeprowadzić w pięciu następujących krokach:
  • Krok 1: Zidentyfikuj zagrożenia.
  • Krok 2: Ustal, kto może ulec wypadkowi lub zachorować.
  • Krok 3: Oszacuj ryzyko zawodowe wynikające z zagrożeń i oceń, czy zastosowane środki ochrony są właściwe oraz czy należy podjąć jeszcze jakieś działania w celu dalszego ograniczenia tego ryzyka.
  • Krok 4: Udokumentuj wyniki.
  • Krok 5: Okresowo dokonuj przeglądu oceny ryzyka zawodowego i weryfikuj ją, jeśli zaistnieje taka konieczność.


Krok 1

Zidentyfikuj zagrożenia

Jeżeli sam dokonujesz oceny ryzyka zawodowego, przyjrzyj się dokładnie swojemu miejscu pracy i temu, co mogłoby powodować wypadek lub niekorzystnie wpływać na zdrowie przebywających i pracujących tam osób.
W pierwszej kolejności skoncentruj się na tych zagrożeniach, które mogłyby powodować ciężkie urazy albo zagrażać kilku osobom.
Zapytaj o zdanie pracowników lub ich przedstawicieli.
Mogą oni zauważyć rzeczy, które na pierwszy rzut oka nie wydają się oczywiste.
W dostrzeżeniu zagrożeń mogą również dopomóc instrukcje producentów, a także rejestry wypadków zaistniałych przy pracy i chorób zawodowych bądź zdarzeń prawie wypadkowych (Dudka).

Krok 2

Ustal, kto mógłby ulec wypadkowi lub zachorować

Pamiętaj, że ocena ryzyka zawodowego dotyczy wszystkich pracowników.
Podczas jej przeprowadzania zwróć szczególną uwagę na tych pracowników, dla których następstwa występujących zagrożeń mogą być szczególnie ciężkie, np, na kobiety w ciąży, młodocianych lub osoby niepełnosprawne.
Nie zapomnij o tych, których stanowiska pracy nie mają stałej lokalizacji (np. sprzątaczki, pracownicy utrzymania ruchu).
Pomyśl również o ludziach, którzy odwiedzają firmę, i podwykonawcach, a także o osobach postronnych, jeżeli mogą być one zagrożone.

Krok 3

Oszacuj ryzyko zawodowe wynikające z zagrożeń oraz oceń, czy podjęte środki zapobiegawcze są właściwe i czy należy podjąć jeszcze jakieś działania w celu ograniczenia tego ryzyka.
Zastanów się, jakie jest prawdopodobieństwo wystąpienia niekorzystnych następstw każdego z występujących zagrożeń i jak ciężkie mogą być te następstwa.
Oszacuj, czy ryzyko zawodowe związane z każdym ze zidentyfikowanych zagrożeń jest duże, średnie czy małe.
Weź pod uwagę stosowane środki ochrony przed zagrożeniami, ale pamiętaj, że nie eliminują one całkowicie ryzyka zawodowego.

Kiedy ryzyko zawodowe jest duże i nie można go zaakceptować?

Przede wszystkim wówczas, gdy nie zrobiono tego, czego wymaga prawo dla zapewnienia ochrony pracowników, na przykład nie są spełnione wymagania prawne dotyczące ograniczenia dostępu do niebezpiecznych części maszyn.
Jeśli konieczne jest podjęcie dodatkowych działań w celu ograniczenia ryzyka zawodowego, zadać sobie należy pytania:czy można całkowicie wyeliminować zagrożenie?
(w realnej rzeczywistości całkowite wyeliminowanie zagrożeń jest na ogół niemożliwe, należy je jednak ograniczać za pomocą w miarę możliwości najdoskonalszych technologii)
jeśli nie, to w jaki sposób można ograniczyć ryzyko zawodowe, aby wypadek lub choroba w wyniku zagrożenia były mało prawdopodobne?

Planując działania mające na celu ograniczenie ryzyka, rozważ kolejno:

  • czy możliwe jest zastosowanie innych technologii i metod pracy, z którymi związane jest mniejsze ryzyko zawodowe?

  • czy możliwe jest zastosowanie środków technicznych (np. osłon ruchomych części maszyn, wentylacji itp.)?

  • czy możliwe jest zorganizowanie pracy w taki sposób, aby ograniczyć narażenie pracowników?

  • czy konieczne jest zastosowanie środków ochrony indywidualnej?

Poprawa stanu bezpieczeństwa i higieny pracy nie musi wiązać się z dużymi nakładami.
Niedrogim środkiem zapobiegawczym, zmniejszającym ryzyko, może być na przykład oznakowanie dróg transportowych albo wprowadzenie zakazu wchodzenia do strefy zagrożenia bez środków ochrony indywidualnej.
Czasami ryzyko można ograniczyć przez zmianę organizacji pracy.
Środki ochrony indywidualnej stosuje się tylko wtedy, gdy ryzyka zawodowego nie można ograniczyć w inny sposób.

Krok 4

Udokumentuj wyniki

Konieczne jest udokumentowanie wyników oceny ryzyka zawodowego. Oznacza to, że trzeba:

  • zarejestrować zidentyfikowane zagrożenia

  • zapisać najważniejsze wnioski


Ocena ryzyka zawodowego musi być przeprowadzona właściwie, niekoniecznie perfekcyjnie!
Istotne jest, czy można wykazać, że ocena ryzyka zawodowego została przeprowadzona właściwie, czyli że:

  • uwzględniono podczas oceny wszystkie osoby, które mogą być narażone

  • rozważono wszystkie istotne zagrożenia

  • podjęte środki zapobiegawcze są właściwe, a ryzyko po ich zastosowaniu można ocenić jako akceptowalne (średnie lub małe).


Sporządzone zapisy są dowodem, że spełnione zostały wymagania prawa.
Proponujemy tu wzór formularza, który można wykorzystać do dokumentowania wyników oceny ryzyka; zawsze jednak możesz stworzyć swój własny formularz, lepiej dostosowany do twoich potrzeb.
Aby uprościć dokumentowanie, można odwołać się do innych dokumentów, takich jak np. zarządzenia, instrukcje obsługi maszyn i urządzeń lub wewnętrzne procedury BHP, opisujące stosowane środki zapobiegawcze.
Wszystkich pracowników należy poinformować o ryzyku zawodowym wynikającym z zagrożeń związanych z wykonywaną przez nich pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami.
Jeżeli dzielisz miejsce pracy z innymi pracodawcami lub osobami samozatrudniajacymi się, poinformuj ich o ryzyku związanym z twoją działalnością oraz o stosowanych przez ciebie środkach zapobiegawczych.
Zastanów się również nad ryzykiem, jakie stwarzają dla ciebie i twoich pracowników działania tych osób.

Krok 5

Od czasu do czasu dokonuj przeglądu oceny ryzyka zawodowego i weryfikuj ją, jeżeli zaistnieje taka konieczność

Wcześniej czy później zakupisz nowe maszyny, substancje czy technologie, które mogą być źródłem nowych zagrożeń.
Jeżeli zostaną wprowadzone znaczące zmiany, należy ocenić ryzyko zawodowe związane z nowymi zagrożeniami.
Od czasu do czasu konieczne jest dokonanie przeglądu oceny ryzyka zawodowego.
Nie jest konieczne powtarzanie oceny z powodu każdej niewielkiej zmiany.
Jeżeli jednak po wprowadzeniu zmiany mogą pojawić się nowe zagrożenia, to należy we własnym interesie ocenić związane z nimi ryzyko zawodowe i zrobić wszystko, aby utrzymać je na niskim poziomie.

Na górę strony

Siedziba instytutu
Strona głównaIndeks słówStrona BIPCIOP
Ocena ryzyka w pięciu krokach (.pdf)

zobacz
Interaktywna ocena ryzyka zawodowego on-line w systemie IRYS, uwzględnione czynniki: chemiczne, pyły, biologiczne, fizyczne (hałas, drgania, czynniki mechaniczne, zagrożenie wybuchem i pożarem), obciążenie termiczne

zobacz
Linia

Copyright © Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy
Wszelkie prawa do udostępnianych materiałów informacyjnych są zastrzeżone.
Kopiowanie w celu rozpowszechniania fragmentów lub całości materiałów jest zabronione. Udostępnione materiały można kopiować zarówno we fragmentach,
jak i w całości wyłącznie na użytek własny.

ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa, tel. (+48 22) 623 36 98, fax (+48 22) 623 36 93