Logo CIOP CIOPMapa serwisu English version
CIOPWsteczPoziom wyżejCIOP
.. |


Baza informacji o właściwościach niebezpiecznych substancji chemicznych - przykłady

ACETON     C3H6O     0002

1. IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI

Nazwa i synonimy:
polskie: aceton, dwumetyloketon, dimetyloketon, propanon, propan-2-on
angielskie: acetone, dimethyl ketone, 2-propanone
niemieckie: Aceton, Dimethylketon, Methylacetyl, Propanon
francuskie: acétone, diméthyl cétone, 2-propanone
rosyjskie: ацетон,диметилкетон,пропанон

Nazwa wg IUPAC: 2-propanone
Wzór chemiczny: CH3COCH3

2. SKŁAD I INFORMACJA O SKŁADNIKACH

Aceton – substancja podstawowa

Klasyfikacja substancji: F; R11
Xi; R36
R66
R67
  
Numer CAS:67-64-1
Numer UN (ONZ)1090
Numer RTECSAL3150000
Numer indeksowy:606-001-00-8
Numer WE (EINECS):200-662-2

3. IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ

Substancja wysoce łatwo palna i drażniąca. Działa drażniąco na oczy. Powtarzające się narażenie może powodować wysuszanie lub pękanie skóry. Pary mogą wywoływać uczucie senności i zawroty głowy.

4. PIERWSZA POMOC

Niezbędne leki: tlen, hydrokortyzon, parafina płynna.
Odtrutki: nie są znane.
Leczenie: postępowanie objawowe.

ZATRUCIE INHALACYJNE

Przytomny

Pierwsza pomoc przedlekarska

Wyprowadzić zatrutego z miejsca narażenia. Zapewnić spokój w pozycji dowolnej. W razie duszności podawać tlen. Wezwać lekarza.

Pomoc lekarska

Postępowanie objawowe. W zależności od wskazań transport do szpitala pod nadzorem lekarza.

Nieprzytomny

Pierwsza pomoc przedlekarska

Wynieść zatrutego z miejsca narażenia. Ułożyć w pozycji bocznej ustalonej. Usunąć z jamy ustnej ruchome protezy i inne ciała obce. Odessać przez cewnik strzykawką wydzielinę z nosa i jamy ustnej. Jeżeli zatruty oddycha, podać tlen przez maskę. Jeżeli nie oddycha – zastosować sztuczne oddychanie metodą usta-usta albo za pomocą aparatu typu AMBU. Założyć stałą drogę dożylną (pielęgniarka).

Pomoc lekarska

W razie zaburzeń oddychania zaintubować,  stosować sztuczne oddychanie aparatem typu AMBU. Kontrolować akcję serca (EKG).  Niepodawać adrenaliny i innych amin katecholowych. Transport do szpitala karetką  reanimacyjną PR.

SKAŻENIE SKÓRY

Pierwsza pomoc przedlekarska

Zdjąć odzież, zmyć skórę dużą ilością letniej wody (z mydłem, jeżeli nie ma zmian). Transport do szpitala karetką PR.

Pomoc lekarska

W zależności od wskazań konsultacja dermatologiczna lub transport do szpitala.

SKAŻENIE OCZU

Pierwsza pomoc przedlekarska

Płukać oczy co najmniej 15 minut dużą ilością chłodnej wody, najlepiej bieżącej. Unikać silnego strumienia wody ze względu na ryzyko mechanicznego uszkodzenia rogówki.
Uwaga: osoby narażone na skażenie oczu powinny być pouczone o konieczności i sposobie ich natychmiastowego płukania.

Pomoc lekarska

Konieczna konsultacja okulistyczna. Dalsze postępowanie zgodne z zaleceniami lekarza okulisty.

ZATRUCIE DROGĄ POKARMOWĄ

Przytomny

Pierwsza pomoc przedlekarska

Natychmiast po połknięciu (w ciągu 5 minut) poszkodowany powinien sam wywołać wymioty. Później nie prowokować wymiotów. Podać do wypicia 150 ml płynnej parafiny. Nie podawać mleka, tłuszczów i alkoholu. W razie duszności podawać tlen. Wezwać lekarza.

Pomoc lekarska

Transport do szpitala karetką PR pod nadzorem lekarza.

Nieprzytomny

Pierwsza pomoc przedlekarska

Postępowanie jak w zatruciu inhalacyjnym.

Pomoc lekarska

Postępowanie jak w zatruciu inhalacyjnym.

5. POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU POŻARU

Klasa temperaturowa: T1
Grupa wybuchowości: IIA

Kod HAZCHEM: 2E

Szczególne zagrożenia
Wysoce łatwo palna, drażniąca ciecz. Wodne roztwory acetonu są palne w stężeniach powyżej 5%. Pary są cięższe od powietrza i gromadzą się przy powierzchni ziemi oraz w dolnych częściach pomieszczeń. Zbiorniki narażone na działanie ognia lub wysokiej temperatury mogą eksplodować.

Zalecenia ogólne
Zawiadomić otoczenie o awarii.
Usunąć z otoczenia wszystkie osoby nie biorące udziału w likwidowaniu awarii; w razie potrzeby zarządzić ewakuację.
Wezwać Państwową Straż Pożarną i Policję Państwową.

Pożar
Środki gaśnicze: proszki gaśnicze, dwutlenek węgla, piany odporne na alkohol, woda – prądy rozproszone.
Mały pożar: gasić gaśnicą proszkową węglanową lub śniegową (dwutlenek węgla).
Duży pożar: palące się zbiorniki lub rozlewiska gasić pianą lub prądami wodnymi rozproszonymi; nie stosować zwartych strumieni wody na otwartą powierzchnię cieczy.
Zbiorniki narażone na działanie ognia lub wysokiej temperatury chłodzić wodą z bezpiecznej odległości; jeśli to możliwe, usunąć je z obszaru zagrożenia (groźba wybuchu).

Specjalne wyposażenie ochronne
Nałożyć odzież ochronną i aparat izolujący drogi oddechowe.

6. POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU NIEZAMIERZONEGO UWOLNIENIA DO ŚRODOWISKA

Zalecenia ogólne
Jak podano w punkcie 5.

Wyciek
Uwaga: obszar zagrożony wybuchem.
Usunąć źródła zapłonu (ugasić otwarty ogień, ogłosić zakaz palenia i używanianarzędzi iskrzących).
Nie dopuścić do przedostania się produktu do ścieków i wód; zabezpieczyć kratkii studzienkiściekowe; unikać bezpośredniego kontaktu z uwalniającą się substancją; pary rozcieńczaćprądami wodnymi rozproszonymi; jeśli to możliwe, zlikwidować wyciek (zamknąćdopływ cieczy, uszczelnić, uszkodzone opakowania umieścić w szczelnym opakowaniuochronnym); w razie dużego wycieku miejsce gromadzenia się cieczy obwałować,zebraną ciecz odpompować; małe ilości rozlanej cieczy przysypać niepalnym materiałemchłonnym, zebrać do zamykanego pojemnika; zanieczyszczoną powierzchnię spłukaćwodą.

7. POSTĘPOWANIE Z SUBSTANCJĄ I JEJ MAGAZYNOWANIE

Wymagania dotyczące wentylacji
Niezbędna wentylacja miejscowa wywiewna, usuwająca pary z miejsc ich emisji,  oraz wentylacja ogólna pomieszczenia. Otwory zasysające wentylacji miejscowej  przy płaszczyźnie roboczej lub poniżej. Wywiewniki wentylacji ogólnej w górnej  części pomieszczenia oraz przy podłodze. Instalacje wentylacyjne muszą odpowiadać  warunkom ustalonym ze względu na niebezpieczeństwo pożaru lub wybuchu.

Postępowanie z substancją: podczas stosowania nie jeść, nie  pić, nie palić tytoniu, unikać kontaktu z cieczą, unikać wdychania par, przestrzegać  zasad higieny osobistej, stosować środki ochrony indywidualnej (jak podano  wpunkcie 8), pracować w dobrze wentylowanych pomieszczeniach; nie używać iskrzących  narzędzi, unikać wyładowań elektrostatycznych;unikać działania na substancję otwartego ognia i wysokiej temperatury.

Magazynowanie: przechowywać w oryginalnych, właściwie oznakowanych, szczelnie zamkniętych opakowaniach, w chłodnym, suchym, dobrze wentylowanym pomieszczeniu magazynowym, wyposażonym w instalację elektryczną i wentylacyjną w wykonaniu przeciwwybuchowym, z wykładziną podłogową elektroprzewodzącą.
Przechowywać z dala od źródeł ciepła i zapłonu oraz utleniaczy.

8. KONTROLA NARAŻENIA I ŚRODKI OCHRONY INDYWIDUALNEJ

Najwyższe dopuszczalne stężenia

NDS 600 mg/m3
NDSCh 1800 mg/m3
NDSP nieustalone

                       
WE-IOELV1210 mg/m3
WE-STELnieustalone

Oznaczanie w powietrzu na stanowiskach pracy
   PN-79/Z-04057 ark. 01 Ochrona czystości powietrza. Badania   zawartości acetonu. Oznaczanie acetonu na stanowiskach pracy metodą chromatografii   gazowej z wzbogaceniem próbki.
 PN-89/Z-04023 ark. 02 Ochrona czystości powietrza. Badania   zawartości (w mieszaninach) szkodliwych substancji wydzielających się z wyrobów   lakierowych nitrocelulozowych. Oznaczanie acetonu, alkoholi: etylowego, n-butylowego,   izobutylowego, etoksyetylowego, butoksyetylowego; octanów: etylu, n-butylu,   etoksyetylu, toluenu i ksylenu na stanowiskach pracy metodą chromatografii gazowej.

Wymagania dotyczące środków ochrony indywidualnej
Gdy stężenie substancji jest ustalone i znane, doboru środków ochrony indywidualnej należy dokonywać z uwzględnieniem stężenia substancji występującego na danym stanowisku pracy, czasu narażenia, czynności wykonywanych przez pracownika oraz zleceń podanych przez producenta środków ochrony indywidualnej.
Stosować odzież ochronną wykonaną z materiałów powlekanych (np. kauczukiem butylowym lub vitonem, antyelektrostatyczną); rękawice ochronne (np. z kauczuku naturalnego), obuwie ochronne wykonane (np. z neoprenu); gogle chroniące przed kroplami cieczy (w przypadku skompletowania z półmaską);sprzęt ochronny układu oddechowego w postaci maski lub półmaski skompletowanej z pochłaniaczem specjalnym typu AX.
W przypadku niedoboru tlenu (stężenie poniżej 17% obj.) lub gdy stężenie związku przekracza 1% obj. stosować autonomiczny lub stacjonarny sprzęt izolujący.
W strefie zagrożonej wybuchem stosować odzież, rękawice i obuwie w wersji antyelektrostatycznej.
W sytuacji awaryjnej lub jeżeli stężenie substancji na stanowisku nie jest znane, stosować środki ochrony indywidualnej izolujące organizm (kombinezon gazoszczelny skompletowany z izolującym sprzętem ochrony układu oddechowego).

9. WŁAŚCIWOŚCI FIZYKOCHEMICZNE

Właściwości podstawowe

Masa cząsteczkowa:58,08
Stan skupienia w temp. 20°C:ciecz
Barwa:bezbarwna
Zapach:charakterystyczny
Temperatura topnienia:-94,8°C
Temperatura wrzenia: 56,2°C
Temperatura zapłonu:-19°C
Temperatura samozapłonu:540°C
Granice wybuchowości w powietrzu: 
- dolna: 2,1% obj.
- górna:13% obj.
Stężenie stechiometryczne:4,99% obj.
Gęstość w temp. 20°C:0,792 g/cm3
Gęstość par względem powietrza:2,0
Prężność par: 
- w temp. 20°C:233 hPa
- w temp. 30°C:360 hPa
Stężenie pary nasyconej: 
- w temp. 20°C:555 g/m3
- w temp. 30°C:830 g/m3
Rozpuszczalność w wodzie:nieograniczona
Rozpuszczalność w innych rozpuszczalnikach:rozpuszcza się w większości rozpuszczalników organicznych.

Właściwości dodatkowe

Temperatura krytyczna:235°C
Ciśnienie krytyczne:4,7 MPa
Współczynnik załamania światła w temp. 20°C:1,3590
Lepkość w temp. 20°C:0,33 mPa•s
Ciepło właściwe w temp. 25°C:1,4 J/(g•K)
Ciepło parowania: 
- w temp. wrzenia:521,13 J/g
- w temp. 25°C:547,34 J/g
Ciepło spalania:-30,84 kJ/g

10. STABILNOŚĆ I REAKTYWNOŚĆ

Stabilność: w normalnych warunkach substancja stabilna.

Warunki, jakich należy unikać: źródła zapłonu, wysoka temperatura.

Materiały, jakich należy unikać: silne utleniacze.
Stwarza zagrożenie pożarowe i/lub wybuchowe w reakcjach z: bezwodnikiem chromowym, III-rzędowym butoksylanem potasu, chlorkiem chromylu, chlorkiem nitrozylu w obecności platyny, chloroformem, roztworem dwuchromianu potasu w kwasie siarkowym, kwasem nadtlenosiarkowym, mieszaniną kwasu azotowego i kwasu octowego, mieszaniną kwasu siarkowego i kwasu azotowego, nadchloranem nitrozylu, nadchloranem nitrylu, nadtlenkiem wodoru, podbrominem sodu, heksachloromelaminą.

Niebezpieczne produkty spalania/rozkładu: w środowisku pożaru wydzielają się tlenki węgla.

11. INFORMACJE TOKSYKOLOGICZNE

Klasa toksyczności
Substancja wysoce łatwo palna i drażniąca wg wykazu substancji niebezpiecznych.
Substancja nieumieszczona w wykazie substancji i preparatów o działaniu rakotwórczymlub mutagennym.
 Substancja nie była oceniana pod względem działania rakotwórczego przez IARC.

Stężenia oraz dawki śmiertelne i toksyczne
Próg wyczuwalności zapachu – 484-968 mg/m3
LD50 (szczur, doustnie) – 7400 mg/kg
LC50 (szczur, inhalacja) – 50100 mg/m3 (8 h)
LD50 (królik, skóra) – 20000 mg/kg
LCL0 (szczur, inhalacja) – 38720 mg/m3 (4 h)
TCL0 (człowiek, inhalacja) – 1210 mg/m3

Działanie toksyczne i inne szkodliwe działanie biologiczne na ustrój człowieka: substancja drażniąca, działa depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy.

Drogi wchłaniania: przez drogi oddechowe, z przewodu pokarmowego.

Objawy zatrucia ostrego: pary w stężeniach bliskich NDSCh wywołują łzawienie i ból oczu, zaczerwienienie spojówek, kaszel, uczucie pieczenia w gardle i nosie. W większych stężeniach wywołują ból i zawroty głowy, uczucie osłabienia, mdłości, wymioty. Pod wpływem par acetonu o bardzo dużym stężeniu może dojść do zaburzeń oddychania, utraty przytomności i śmierci. Skażenie skóry ciekłym acetonem może wywołać miejscowe zaczerwienienie i ból, swędzenie skóry. Skażenie oczu wywołuje ból, zaczerwienienie spojówek, łzawienie. Drogą pokarmową wywołuje ból gardła, przełyku, bóle brzucha; mogą wystąpić objawy jak w zatruciu inhalacyjnym.
Objawy zatrucia przewlekłego: zapalenie błon śluzowych dróg oddechowych, zawroty głowy i osłabienie. Aceton powoduje odtłuszczenie skóry mogące prowadzić do jej stanów zapalnych.

12. INFORMACJE EKOLOGICZNE

Dopuszczalne/alarmowe poziomy substancji w powietrzu: nieustalone

Wartości graniczne wskaźników jakości wody w klasach wód powierzchniowych:  nieustalone

Najwyższe dopuszczalne wartości wskaźników zanieczyszczeń dla oczyszczonych  ścieków przemysłowych: nieustalone

Dopuszczalne masy niektórych substancji szczególnie szkodliwych, które  mogą być odprowadzane w oczyszczonych ściekach przemysłowych: nieustalone

Stężenia toksyczne dla wodnych organizmów zwierzęcych i roślinnych:

Dane do klasyfikacji
 Toksyczność ostra (LC50/96 h) dla ryb –brak danych
 Toksyczność ostra (EC50/48 h) dla skorupiaków –brak danych
 Hamowanie wzrostu glonów (IC50/72 h) –brak danych
 Hamowanie wzrostu kolonii bakterii –brak danych

Inne dane
Graniczne stężenie toksyczne dla:
– bakterii Pseudomonas putida – 1,7 g/l
– glonów: Scenedesmus quadricauda – 7,5 g/l
Microcystis aeruginosa – 0,53 g/l
– planktonu: Vorticella campanulla – 1,0 g/l
Paramaecium caudatum – 7,0 g/l
– pierwotniaków Entosiphon sulcatum – 0,028 g/l
Stężenie toksyczne dla planktonu pokarmowego ryb Epeorus assimilis – 3,0 g/l
Progowe stężenie toksyczne dla Salmo trutta – 2 g/l
Stężenie śmiertelne dla:
– ryb Leuciscus idus melanotus – 7,5 g/l (LC50/48 h)
– skorupiaków Daphnia magna – 10 g/l (EC50/24 h)
Gambusia affinis znosi bez trwałych uszkodzeń stężenie 11,5 g/l, natomiast ginie przy stężeniu 15,5 g/l.
Stężenia powodujące zakłócenia w fermentacji metanowej osadów – powyżej 4 g/l.
Stężenie powodujące zmniejszenie o 75% zdolności nitryfikacyjnej nie zaadaptowanego osadu czynnego – 0,84 g/l.
osadu czynnego – 0,84 g/l.

13. POSTĘPOWANIE Z ODPADAMI

Klasyfikacja odpadu: odpowiednia do miejsca wytworzenia na podstawie kryteriów zawartych w obowiązujących przepisach.

Postępowanie z odpadem
Nie usuwać do kanalizacji. Nie składować na wysypiskach komunalnych. Rozważyć możliwość wykorzystania. Odzysk lub unieszkodliwianie odpadowego produktu przeprowadzać zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Zalecany sposób unieszkodliwiania odpadu: przekształcenie termiczne/przekształcenie biologiczne/przekształcenie fizyczno-chemiczne/składowanie.

Postępowanie z opróżnionymi opakowaniami
Opakowania jednorazowego użytku przekazać do upoważnionego odbiorcy odpadów. Odzysk (recykling) lub unieszkodliwianie przeprowadzać zgodnie z obowiązującymi przepisami
Opakowania wielokrotnego użytku, jeśli to konieczne po uprzednim oczyszczeniu, mogą być dalej stosowane.

14. INFORMACJE O TRANSPORCIE

Substancja podlega przepisom dotyczącym przewozu towarów niebezpiecznych.

Numer rozpoznawczy materiału UN(ONZ):1090
Prawidłowa nazwa przewozowa:ACETON
Klasa:3
Kod klasyfikacyjny:F1
Grupa pakowania:II
Instrukcje pakowania:P001, IBC02, R001
Numer rozpoznawczy zagrożenia:33
Oznakowanie sztuk przesyłki:"UN 1090",

Oznakowanie środków transportu:


pojazdy samochodowe:


wagony:


cysterny:

15. INFORMACJE DOTYCZĄCE PRZEPISÓW PRAWNYCH

Oznakowanie opakowania

Identyfikacja: aceton

Numer WE (EINECS): 200-662-2                         Oznakowanie WE

Znaki ostrzegawcze:

Produkt wysoce łatwo palny(F) Produkt  drażniący(Xi)

Zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia (R):
Zamieszczanie zwrotu R11 nie    jest wymagane, ponieważ powtarza on znaczenie znaku ostrzegawczego.
   R36 –działa drażniąco na oczy
   R66 –powtarzające się narażenie może powodować wysuszanie    lub pękanie skóry
   R67 –pary mogą wywoływać uczucie senności i zawroty  głowy

Zwroty określające warunki bezpiecznego stosowania (S):
S2 – chronić przed dziećmi
S9 – przechowywać pojemnik w pomieszczeniu dobrze wentylowanym
S16 – nie przechowywać w pobliżu źródeł zapłonu – niepalić tytoniu
S26 – zanieczyszczone oczy przemyć natychmiast dużą ilościąwody i zasięgnąć porady lekarza

16. INNE INFORMACJE

Wykaz zwrotów R wskazujących rodzaj zagrożenia:
 R11 – Produkt wysoce łatwo palny.
 R36 – Działa drażniąco na oczy.
 R66 – Powtarzające się narażenie może powodować wysuszanie lub pękanie skóry.
 R67 – Pary mogą wywoływać uczucie senności i zawroty głowy.

Numer rejestracyjny:0002

Jednostka zatwierdzająca:

Rada Programowa

Na górę strony

Siedziba instytutu
Strona głównaIndeks słówStrona BIPCIOP
Linia

Copyright © Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy
Wszelkie prawa do udostępnianych materiałów informacyjnych są zastrzeżone.
Kopiowanie w celu rozpowszechniania fragmentów lub całości materiałów jest zabronione. Udostępnione materiały można kopiować zarówno we fragmentach,
jak i w całości wyłącznie na użytek własny.

ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa, tel. (+48 22) 623 36 98, fax (+48 22) 623 36 93