Logo CIOP CIOPMapa serwisu English version
CIOPWsteczPoziom wyżejCIOP
.. | Galwanizer

MIĘDZYNARODOWA KARTA CHARAKTERYSTYKI ZAGROŻEŃ ZAWODOWYCH


GALWANIZER

Kto to jest galwanizer?

Jest to wykwalifikowany pracownik, który w procesie galwanicznym obrabia powierzchnię przedmiotów metalowych oraz tworzyw sztucznych z wytworzeniem powłok metalowych lub konwersyjnych do celów ochronnych,technicznych lub dekoracyjnych.Procesy galwaniczne prowadzone są w roztworze chemikaliów metodami elektrochemicznymi – z użyciem prądu elektrycznego lub metodami chemicznymi bez użycia prądu. Termin proces galwaniczny obejmuje cały cykl obróbki powierzchniowej, począwszy od przygotowania powierzchni (polerowanie, odtłuszczanie, trawienie i in.), nakładanie powłoki, wykończenie powierzchni (np. pasywacja, uszczelnianie, szlifowanie) oraz operacje pomocnicze, jak np. płukanie i suszenie wyrobów.

Jakie zagrożenia wiążą się z wykonywaniem tego zawodu?

  • Galwanizerzy są narażeni na wiele substancji chemicznych, które mogą być przyczyną zatruć, poparzeń chemicznych, uczuleń oraz przewlekłych chorób układu oddechowego [patrz: uwaga 2].
  • Galwanizerom mogą grozić urazy spowodowane upadkami na śliskiej powierzchni, skaleczenia i ukłucia ostrymi narzędziami, urazy mechaniczne związane z obróbką przedgalwaniczną oraz poparzenia gorącymi cieczami.
  • Innymi występującymi zagrożeniami w pracy galwanizera są porażenia prądem elektrycznym, pożary i wybuchy, urazy oczu spowodowane latającymi cząstkami oraz nadmierny hałas.

Czynniki środowiska pracy związane z wykonywanym zawodem oraz ich możliwe skutki dla zdrowia

Czynniki mogące powodować wypadki

  • Mokre, śliskie nawierzchnie – możliwość urazów w wyniku poślizgnięcia, potknięcia i upadku
  • Spadające ciężkie przedmioty, w tym z podwieszanych przenośników - możliwość urazów w wyniku uderzenia
 
  • Prąd elektryczny – możliwość porażenia w przypadku wadliwie działającego sprzętu elektrycznego lub nieostrożności pracownika
  • Gorące powierzchnie, gorące płyny, gazy, para wodna - możliwość poparzeń
 
  • Ostre narzędzia, krawędzie przedmiotów przeznaczonych do galwanizowania, osady dendrytyczne na osadzarkach – możliwość urazów w  wyniku ukłucia, przecięcia, przekłucia
 
  • Unoszące się w powietrzu cząstki podczas czyszczenia szczotkami wirującymi lub szlifowania ściernicą - możliwość urazów, zwłaszcza oczu
  • Łatwopalne rozpuszczalniki stosowane do czyszczenia powierzchni, pyły metali (np. aluminium) lub wodór wydzielający się w procesach galwanizacji – możliwość urazów i poparzeń w wyniku wybuchu lub pożaru
  • Fosgen, powstający w wyniku ogrzania  chlorowanych rozpuszczalników lub ich par (kontakt z gorącą powierzchnią lub płomienie oraz podczas palenia tytoniu przez pracownika w obecności takich rozpuszczalników) – możliwość śmiertelnych zatruć

  • Żrące ciecze – możliwość poparzeń chemicznych

  • Rozpryski cieczy, zwłaszcza spowodowane wpadającymi do kąpieli galwanicznej przedmiotami metalowymi – możliwość urazów oczu
  • Różne substancje chemiczne stosowane podczas polerowania i przygotowywania powierzchni /patrz: uwaga 1/. Szczególne niebezpieczeństwo jest spowodowane możliwością uwolnienia bardzo toksycznego gazu – cyjanowodoru podczas dodawania do różnych alkalicznych roztworów galwanicznych lub elektrolitycznych kąpieli odtłuszczających, które zawierają cyjanki – możliwość śmiertelnych zatruć

  • Gwałtowne reakcje chemiczne zachodzące podczas niekontrolowanego mieszania substancji chemicznych (np. mieszanina wody ze stężonym kwasem siarkowym) – możliwość poparzeń chemicznych
Czynniki fizyczne

  • Nadmierny hałas emitowany przez urządzenia mechaniczne, zwłaszcza przy galwanizacji w bębnie obrotowym lub operacjach czyszczenia – możliwość uszkodzenia słuchu
  • Wysoka temperatura i wilgotność powietrza na stanowisku pracy – możliwość przegrzania organizmu, poparzeń skóry, uszkodzenia oczu
 
  • Promieniowanie podczerwone emitowane przez urządzenia suszarnicze – możliwość zwiększonego obciążenia cieplnego organizmu
Czynniki chemiczne
i pyły


  • Rozpuszczalniki organiczne i różne preparaty czyszczące oraz ich pary – możliwość ostrych lub przewlekłych zatruć

  • Pyły metali powstające podczas czynności mechanicznych (polerowanie tarczą polerską, szczotkowanie itd.) i pyły tarcz ściernych i szczotek polerskich – możliwość dolegliwości układu oddechowego


  • Substancje chemiczne stosowane do odtłuszczenia detali takie jak: trichloroetan (trójchloroetylen), tetrochloroetan (czterochloroetylen) lub inne rozpuszczalniki organiczne  – możliwość ostrych lub przewlekłych zatruć

  • Substancje powstające w procesie chromowania (mgła kwasu siarkowego oraz związki chromu 6-cio wartościowego) – możliwość rozwoju chorób nowotworowych w wyniku  narażenie na substancje rakotwórcze
  • Pary i  aerozole kwasów lub zasad a także innych substancji chemicznych – możliwość podrażnienia błon śluzowych (zwłaszcza górnych dróg oddechowych)

  • Preparaty czyszczące, roztwory kwasów i zasad, rozpuszczalniki organiczne itd. – możliwość chorób skórnych [patrz: uwaga 1]

  • Lateks – możliwość uczuleń w wyniku stosowania rękawic lateksowych
Czynniki biologiczne

  • Brak czynników specyficznych dla wykonywanego zawodu
 
Czynniki ergonomiczne, psychospołeczne i związane z organizacją pracy

  • Wymuszona pozycja ciała podczas pracy (w tym częste schylanie się podczas umieszczania lub usuwania narzędzi obróbkowych z kąpieli galwanicznych), wykonywanie czynności powtarzalnych - możliwość dolegliwości bólowych wynikających z przeciążenia układu mięśniowo- szkieletowego

  • Nadmierny wysiłek fizyczny podczas ręcznego transportu ciężkich i/lub nieporęcznych przedmiotów, takich jak partie przedmiotów do galwanizowania, narzędzia obróbkowe z częściami do galwanizowania, zbiorniki substancji chemicznych itd. - możliwość urazów układu mięśniowo-szkieletowego

  • Długotrwałe  stosowanie odzieży ochronnej (w tym ciężkiego obuwia, fartuchów), świadomość niebezpieczeństw towarzyszących pracy - możliwość stresu psychicznego

Działania profilaktyczne

Należy stosować obuwie ochronne ze spodami przeciwpoślizgowymi i hełmy ochronne, a podłogę wyłożyć materiałami antypoślizgowymi.
Należy sprawdzić stan techniczny urządzeń elektrycznych przed pracą oraz zlecać uprawnionemu pracownikowi naprawę ewentualnych uszkodzeń i okresowy przegląd urządzeń.
Należy stosować środki ochrony indywidualnej (okulary ochronne lub gogle oraz rękawice i odzież ochronną) chroniące przed czynnikami chemicznymi.
Należy przestrzegać przepisów dotyczących prawidłowego przechowywania, transportu, usuwania zużytych kąpieli galwanicznych. Nie należy mieszać  substancji chemicznych bez nadzoru wykwalifikowanego chemika lub specjalisty bhp.
Należy stosować ochronniki słuchu.
Należy stosować środki ochrony układu oddechowego w przypadku narażenia na niebezpieczne gazy, pary i aerozole. Pracownicy galwanizerni, w której stosowane są kąpiele cyjankaliczne powinni być wyposażeni w maski z pochłaniaczem cyjanowodoru.
Należy zachować szczególną ostrożność podczas pracy z silnie żrącymi substancjami chemicznymi takimi jak kwas fluorowodorowy, kwas chromowy(bezwodnik chromowy), stężony kwas azotowy itd., a tam gdzie to możliwe należy stosować bezpieczniejsze substancje zastępcze.
W przypadku uczulenia na lateks należy stosować rękawice wykonane z innych materiałów, a także unikać kontaktu z innymi produktami zawierającymi lateks.
Należy stosować bezpieczne metody podnoszenia i przenoszenia ciężkich lub nieporęcznych ładunków oraz stosować urządzenia mechaniczne ułatwiające podnoszenie i przenoszenie.
Należy stosować w pomieszczeniu galwanizerni wentylację ogólną nawiewno-wyciągową. Przy każdej wannie należy zainstalować ssawki szczelinowe lub inne rozwiązania wentylacji miejscowej.
Należy zapewnić krótkotrwałe przerwy w pracy (jeśli nie kolidują z procesami galwanicznymi) oraz wyznaczyć miejsce do wypoczynku.
Należy każdą wannę oznakować odpowiednio do rodzaju zawartej w niej kąpieli galwanicznej.
Każdą wannę należy wyposażyć w podesty robocze i ewentualnie barierki ochronne.

Informacje szczegółowe

SynonimyGalwanotechnik, galwanizator.
Definicja i/lub opis zawodu

Galwanizer ustawia i steruje urządzeniami do galwanizowania tj. do elektrolitycznego powlekania przedmiotów metalowych chromem, miedzią lub innymi metalami w celu uzyskania powierzchni ochronnych, dekoracyjnych lub uzupełnienia zużytych powierzchni zgodnie ze specyfikacją. Określa miejsce do pokrycia wybranym metalem. Określa rodzaj,  stężenie i temperaturę roztworu do galwanizacji. Określa rodzaj, grubość i lokalizację określonego metalu do galwanizacji. Zanurza przedmiot w kąpielach do czyszczenia i płukania. Zawiesza przedmioty, np. części formy, na pręcie katodowym (ujemnym) i zanurza je w roztworze do galwanizacji. Zawiesza kawałek metalu do galwanizacji na pręcie anodowym (dodatnim) i zanurza go w roztworze go galwanizacji. Za pomocą regulatorów zaworów elektrycznych ustawia przepływ prądu przez roztwór do galwanizacji z anody do katody, co pozwala na powlekanie galwaniczne przedmiotu metalem. Wyjmuje galwanizowany (powlekany) przedmiot z roztworu w określonych odstępach czasu i ogląda go w celu sprawdzenia zgodności ze specyfikacją. Na podstawie tych obserwacji reguluje napięcie i natężenie prądu. Sprawdza przedmiot pod koniec procesu w celu określenia grubości warstwy metalu i mierzy grubość przy użyciu takich przyrządów, jak mikrometry. Szlifuje, poleruje lub płucze przedmiot w wodzie  i suszy go w celu zachowania czystej, gładkiej powierzchni. Może mieszać i badać moc roztworu do galwanizacji przy użyciu przyrządów i testów chemicznych. Może wymierzać, zaznaczać i zabezpieczać obszary (powierzchnię), które nie mają być powlekane. Może kierować innymi pracownikami wykonującymi różne zadania, takie jak: zawieszania na wieszakach galwanizerskich, oczyszczanie lub powlekanie przedmiotów. W zależności od materiału stosowanego do galwanizacji, określa się go jako galwanizera wykonującego mosiądzowanie, brązowanie, kadmowanie, chromowanie, miedziowanie, złocenie, a także niklowanie, srebrzenie, cynowanie itd.
Zawody pokrewnePracownik osadzający powłoki metodą chemiczną, galwanoplastyk, galwanizer – uczeń, pomocnik galwanizera, galwanizer – mistrz, pracownik oczyszczający metal, pracownik polerujący metal, pracownik wykańczający powierzchnie, w zależności od stosowanej metody lub metalu: galwanizer wykonujący powlekanie bębnowe, wykonujący np. chromowanie, złocenie, cynkowanie, niklowanie, pracownik dokonujący natryskowego powlekania przedmiotów warstwą metalu, pracownik dokonujący piaskowania metalu, operator urządzeń do nakładania powłok galwanicznych .
Wykonywane czynnościBadanie, mierzenie, mieszanie, obserwowanie, oczyszczanie, odczytywanie (parametrów procesu galwanicznego), pasywowanie nałożonych powłok (zanurzanie w roztworach chemicznych), płukanie, polerowanie, poruszanie (urządzeniami do sterowania), powlekanie, regulowanie (natężenia prądu oraz napięcia prądu), sterowanie, suszenie, szlifowanie, testowanie, ustawianie, usuwanie starych powłok z detali metodą galwaniczną lub mechaniczną, zanurzanie, zabezpieczanie, zawieszanie na zawieszkach galwanizerskich, zaznaczanie, ocena stanu i przydatności kąpieli (czas życia kąpieli) .
Podstawowy stosowany sprzętWanny i linie galwaniczne, kalkulatory lub komputery, urządzenia do dozowania chemikaliów, przyrządy do mierzenia grubości powłoki, wyciągi, przyrządy obróbkowe w bębnach obrotowych do galwanizacji, bębny obrotowe do obróbki galwanicznej, mieszarki, kadzie zawory elektryczne, urządzenia do przygotowywania powierzchni (tarcze polerskie, szczotki obrotowe, polerki mechaniczne itd.), piece do odprężania, przyrządy do pomiaru jakości powierzchni i jakości powłok, urządzenia wagowe, sprzęt do analizy kąpieli galwanicznych oraz urządzenia elektroniczne (prostowniki i sterowniki).
Miejsca/obszary, gdzie zawód występuje powszechnieWydziały galwanizerskie w zakładach przemysłu metalowego lub elektrotechnicznego, specjalistyczne warsztaty galwanizerskie, zakłady jubilerskie i elektroniczne.

Uwagi

  1. Poniżej podano przykłady niebezpiecznych substancji chemicznych stosowanych w zakładach galwanizerskich:
    • Kwasy: siarkowy, solny, fluorowodorowy, azotowy, mrówkowy, chromowy
    • Zasady: wodorotlenek sodu, wodorotlenek potasu, amoniak
    • Rozpuszczalniki: trichloroeten (trójchloroetylen), trichloroetan (trójchloroetan), aceton, metyloizobutyloketon, tetrachlorek węgla (czterochlorek węgla), nafta, benzyna (do czyszczenia wstępnego)
    • Sole nieorganiczne: cyjanki, sole kadmu, złota, chromu, miedzi, cyny, cynku, niklu
    • Dodatki organiczne: inhibitory, wybłyszczacze, środki zapobiegające wytwarzaniu piany
    • Inne: mydła i detergenty, utleniacze, zmiękczacze wody
  2. Wszyscy pracownicy powinni podlegać okresowym badaniom lekarskim, co umożliwi wczesne wykrycie objawów przewlekłych chorób i uczuleń.
Piśmiennictwo

  1. ROZPORZĄDZENIE MPiPS z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz. U. Nr.82, poz. 537)
  2. Rozporządzenie MPiPS z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 z póź.zm);
  3. Rozporządzenie MZiOS z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy. (Dz. U. Nr 69, poz.332 z póź.zm);
  4. Rozporządzenie MZ z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. 2012 poz. 890);
  5. Rozporządzenie MPiP S z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U. Nr 26, poz. 313 z późn.zm.)
  6. Rozporządzenie RM z 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet (Dz. U. Nr 114, poz. 545 z póź.zm)
  7. Informator - „Środki ochrony indywidualnej”. INFOCHRON. Warszawa. CIOP 2000.

Na górę strony

Siedziba instytutu
Strona głównaIndeks słówStrona BIPCIOP
Linia

Copyright © Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy
Wszelkie prawa do udostępnianych materiałów informacyjnych są zastrzeżone.
Kopiowanie w celu rozpowszechniania fragmentów lub całości materiałów jest zabronione. Udostępnione materiały można kopiować zarówno we fragmentach,
jak i w całości wyłącznie na użytek własny.

ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa, tel. (+48 22) 623 36 98, fax (+48 22) 623 36 93