Logo CIOP CIOPMapa serwisu English version
CIOPWsteczPoziom wyżejCIOP
.. | Kierowca samochodu ciężarowego

MIĘDZYNARODOWA KARTA CHARAKTERYSTYKI ZAGROŻEŃ ZAWODOWYCH


KIEROWCA SAMOCHODU CIĘŻAROWEGO

Kto to jest kierowca samochodu ciężarowego ?

Jest to pracownik, który prowadzi ciężarówkę lub inny pojazd powyżej 3,5t na ustalonej trasie w celu dostarczenia, sprzedaży produktów klientom, oraz który wykonuje różne inne czynności towarzyszące.

Jakie zagrożenia wiążą się z wykonywaniem tego zawodu?

  • Kierowca samochodu ciężarowego jest narażony na urazy spowodowane wypadkami drogowymi w wyniku długotrwałego prowadzenia samochodu, w szczególności przy złym oświetleniu oraz złych warunkach atmosferycznych i drogowych. [patrz: uwaga 1].
  • Kierowca samochodu ciężarowego może ulec urazom i obrażeniom w czasie wykonywania dodatkowych czynności, takich jak naprawy samochodu (np. wymiana kół), podczas wchodzenia i wychodzenia z kabiny.
  • Kierowcy samochodu ciężarowego narażeni są na długotrwałe siedzenie w wymuszonej pozycji, wibracje siedziska kabiny oraz nadmierny wysiłek fizyczny towarzyszący podnoszeniu i przenoszeniu ciężkich ładunków co może być przyczyną bólów pleców, rąk i ramion.
  • Kierowca samochodu ciężarowego może stać się ofiarą napaści w czasie postoju m. in. w związku z przewożeniem cennego ładunku.

Czynniki środowiska pracy związane z wykonywanym zawodem oraz ich możliwe skutki dla zdrowia

Czynniki mogące powodować wypadki

  • Przewrócenie się załadowanego pojazdu w wyniku defektu mechanicznego, trudnych warunków drogowych lub nadmiernej prędkości, zderzenia czołowego, itp. – możliwość urazów, w tym śmiertelnych
  • Wchodzenie do kabiny kierowcy i wychodzenie z niej - możliwość urazów  w wyniku poślizgnięcia, potknięcia i upadku
 
  • Wykonywanie takich funkcji kierowcy samochodu ciężarowego, jak naprawy w terenie, zmiana kół, luzowanie pasów i lin mocujących - możliwość urazów ciała, powstania przepukliny
 
  • Wystające, nieosłonięte elementy pojazdu lub ładunku - możliwość urazów ciała w wyniku przypadkowego uderzenia o nie
 
  • Długotrwałe prowadzenie pojazdu, szczególnie nocą, prowadzenie pojazdu w niesprzyjających warunkach atmosferycznych i drogowych, w ulicznych korkach - możliwość urazów  w wyniku wypadków drogowych (ryzyko wypadków zwiększone jest przez zmęczenie zależne od czasu prowadzenia pojazdu, braku lub krótkich przerw, głodu, pragnienia, spożytego alkoholu, jazdy ze zbyt dużą prędkością) [patrz: uwaga 1]
  • Spaliny, w tym zawarty w nich tlenek węgla - możliwość ostrego zatrucia
  • Materiały wybuchowe i łatwopalne, substancje bardzo toksyczne stanowiące ładunek - możliwość ostrego zatrucia oraz poparzeń na skutek pożaru
  • Nadmiernie napompowane opony - możliwość urazów na skutek eksplozji
 
  • Inne pojazdy lub urządzenia wspomagające operację załadunku lub rozładunku - możliwość urazów na skutek przygniecenia, uderzenia
 
Czynniki fizyczne

  • Nadmierny hałas i/lub niskoczęstotliwościowy spowodowany pracą silnika - możliwość uszkodzenia słuchu
 
  • Promieniowanie jonizujące stwarzające zagrożenie w czasie transportu m.in. radioizotopów - możliwość napromieniowania
 
  • Bezpośrednie i odbite promieniowanie słoneczne (ultrafioletowe) - możliwość zmian skórnych i chorób oczu
  • Zmienne warunki atmosferyczne niska lub wysoka temperatura, łączne działanie temperatury, wilgotności i wiatru oraz narażenie na nagłe zmiany temperatur po wyjściu z klimatyzowanej kabiny - możliwość udaru cieplnego, odmrożeń, chorób układu oddechowego i chorób reumatycznych
 
  • Wibracje ogólne, których źródłem jest pojazd - możliwość zaburzeń w funkcjonowaniu narządów wewnętrznych klatki piersiowej i jamy brzusznej oraz dolegliwości ze strony układu mięśniowo-szkieletowego
 
Czynniki chemiczne
i pyły


  • Różnorodne substancje chemiczne w postaci stałej, ciekłej i gazowej stanowiące materiał przewozowy - możliwość ostrych i przewlekłych zatruć
 
  • Różne substancje i preparaty chemiczne stosowane w związku z eksploatacją samochodu m. in. płyn hamulcowy, elektrolit, olej napędowy, benzyna, środki czyszczące, środki zapobiegające zamarzaniu - możliwość podrażnienia, zapalenia skóry, egzemy, przewlekłych zatruć
  • Benzyna, ropa a także spaliny zawierające tlenek węgla, tlenki siarki, tlenki azotu, węglowodory, w tym rakotwórczy benzen i wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne - możliwość ostrego lub przewlekłego zatrucia

  • Pył i kurz powstające podczas prowadzenia samochodu po nie asfaltowanych drogach - możliwość chorób układu oddechowego
 
Czynniki biologiczne

  • Mikroorganizmy chorobotwórcze obecne w przewożonym ładunku - możliwość chorób zakaźnych
 
Czynniki ergonomiczne, psychospołeczne i związane z organizacją pracy

  • Długotrwałe prowadzenie pojazdu, w wymuszonej pozycji ciała, na niewygodnym siedzisku, czasami po wyboistych drogach - możliwość dolegliwości bólowych wynikających z przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego
  • Zwyczaj opierania łokcia o framugę okna podczas prowadzenia pojazdu - możliwość powstania dolegliwości reumatycznych, w tym zmian zwyrodnieniowych lub zapalenia stawu barkowego po lewej stronie ciała
 
  • Nieregularne odżywianie się oraz złe nawyki żywieniowe a także stres - możliwość chorób przewodu pokarmowego
 
  • Różne czynniki stresogenne, senność podczas długotrwałego prowadzenie pojazdu - możliwość wystąpienia zaburzeń psychicznych i halucynacji sennych
 
  • Złe zawieszenie samochodu, niewygodne siedzisko - możliwość powstania rwy kulszowej
  • Nadmierny wysiłek fizyczny towarzyszący przenoszeniu nieporęcznych i ciężkich ładunków - możliwość zmęczenia, wyczerpania
  • Przewożenie wartościowego ładunku - możliwość urazów w wyniku napaści m. in. przez zorganizowane grupy przestępcze zwłaszcza na przydrożnych parkingach
  • Palenie tytoniu w kabinie kierowcy - możliwość różnych negatywnych skutków zdrowotnych
  • Niedostateczne oświetlenie (szczególne podczas jazdy o zmroku poza miastem), oślepiający efekt świateł innego pojazdu i reflektorów iluminacyjnych - możliwość uczucia dyskomfortu, zmęczenia wzroku i zaburzeń ostrości widzenia
 
  • Stała kontrola telefoniczna lub radiowa- możliwość stresu psychicznego
 

Działania profilaktyczne

Należy stosować bezpieczne metody podnoszenia i przenoszenia ciężkich lub nieporęcznych ładunków oraz stosować urządzenia mechaniczne ułatwiające podnoszenie i przenoszenie.
Należy unikać wdychania spalin. Należy wyłączyć silnik, kiedy pojazd jest zaparkowany pod dachem oraz zainstalować urządzenie kontrolujące emisję spalin (np. konwertor katalityczny).
Należy stosować środki ochrony oczu przed promieniowaniem ultrafioletowym.
Należy stosować rękawice chroniące przed czynnikami chemicznymi, a jeśli to nie jest możliwe, używać kremy ochronne.
Należy zainstalować ergonomiczne siedzisko kierowcy. Należy przerywać okresowo jazdę w celu zjedzenia posiłku, odpoczynku, ćwiczeń oraz nauczyć się wykonywania ćwiczeń relaksacyjnych podczas długiego prowadzenia pojazdu.
Należy unikać palenia tytoniu podczas prowadzenia  pojazdu  lub, jeśli to  nie  jest możliwe, wietrzyć kabinę podczas i po paleniu.
Należy uczyć kierowców sposobów rozpoznawania i unikania napaści, zainstalować urządzenia alarmujące na wypadek ataku. W szczególnych przypadkach (cenny ładunek) niezbędna jest eskorta.

Informacje szczegółowe

SynonimyKierowca, przewoźnik, kierowca TIR-a.
Definicja i/lub opis zawodu

Kierowca samochodu ciężarowego prowadzi samochód ciężarowy w celu transportu ładunków z i do miejsca przeznaczenia. Sporządza protokoły dla odbiorców. Zabiera pieniądze za dostarczone towary i opłaty za dowóz. Może prowadzić książkę finansową. Może kontaktować się telefonicznie lub drogą radiową z bazą w celu otrzymania instrukcji. Może ładować i rozładowywać ciężarówkę. Może przeprowadzać przegląd wyposażenia ciężarówki m.in. stan ogumienia, oświetlenia, hamulców, poziom benzyny, oleju, wody. Może dokonywać napraw takich jak wymiana kół, żarówek, bezpieczników, zakładać łańcuchy, zmieniać paski klinowe. Może umocowywać ładunek dla zabezpieczenia go podczas jazdy, Zależnie od typu prowadzonej ciężarówki i rodzaju przewożonego towaru może przyjmować różne nazwy.
Zawody pokrewneKierowca samochodu dostawczego, dostawca żywności, kierowca betoniarki, śmieciarki, kierowca przewożący materiały niebezpieczne, w tym wybuchowe i łatwopalne m.in. paliwo, środki ochrony roślin, kierowca polewaczki, kierowca platformy przewożącej, traktorzysta, mleczarz, kierowca furgonetki, kierowca pojazdu z przyczepą lub naczepą, kierowca autobusu.
Wykonywane czynnościAsystowanie, czyszczenie (ciężarówki), doglądanie, dokumentowanie, dostarczanie, dystrybułowanie, dzielenie, kierowanie pojazdem, kolekcjonowanie, komunikowanie się (z bazą), kontrolowanie, lokalizowanie adresata, łączenie i rozłączanie, manewrowanie, mierzenie, mieszanie, monitorowanie, napełnianie, ochranianie (towaru), opróżnianie, pakowanie i rozpakowywanie, parkowanie, pchanie i ciągnięcie, pisanie, podnoszenie, pompowanie, przechowywanie, regulowanie, relacjonowanie, reperowanie, sprawdzanie, transportowanie, układanie i umocowywanie towaru, umawianie, wydawanie poleceń, wymienianie towaru, zbieranie.
Podstawowy stosowany sprzętCiężarówka lub inny pojazd mechaniczny, podnośnik (lewarek lub inny sprzęt) służący do podnoszenia i wymiany kół, zestaw narzędzi do różnego rodzaju napraw, przenośne ostrzegawcze światła i znaki, linki holownicze i zabezpieczające towar, koła zapasowe, brezent lub inny impregnowany materiał, urządzenia samozaładowcze, telefon komórkowy lub sprzęt krótkofalowy, gaśnica, zestaw pierwszej pomocy.
Miejsca/obszary, gdzie zawód występuje powszechnieWszystkie gałęzie przemysłu, zwłaszcza przemysł ciężki m.in. górnictwo, przemysł petrochemiczny itp., rolnictwo, publiczne i prywatne firmy dostawcze, lokalne i międzynarodowe kompanie przewozowe.

Uwagi

  1. Zwiększone ryzyko wypadków drogowych jest spowodowane utratą kontroli nad pojazdem podczas prowadzenia pojazdu na śliskiej i mokrej nawierzchni przy niedogodnych warunkach atmosferycznych, prowadzeniem pod wpływem środków uspokajających lub pobudzających, alkoholu czy też po zażyciu powszechnie stosowanych leków, które mogą wywoływać takie objawy uboczne jak senność, czy zaburzenia działania narządów zmysłów w postaci opóźnionej reakcji na bodźce, czy braku koordynacji ruchów.
Piśmiennictwo

  1. Rozporządzenie MPiPS z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U z 2003 r., Nr 169, poz. 1650 z póź.zm);
  2. Rozporządzenie MZiOS z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy. (Dz. U. Nr 69, poz.332 z póź.zm);
  3. Rozporządzenie MPiPS z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U. Nr 26, poz. 313 z późn.zm.)
  4. USTAWA z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137)
  5. ROZPORZĄDZENIE MPiPS z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz. U. Nr.82, poz. 537);
  6. Informator - „Środki ochrony indywidualnej.” INFOCHRON. Warszawa. CIOP 2000.

Na górę strony

Siedziba instytutu
Strona głównaIndeks słówStrona BIPCIOP
Linia

Copyright © Centralny Instytut Ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy
Wszelkie prawa do udostępnianych materiałów informacyjnych są zastrzeżone.
Kopiowanie w celu rozpowszechniania fragmentów lub całości materiałów jest zabronione. Udostępnione materiały można kopiować zarówno we fragmentach,
jak i w całości wyłącznie na użytek własny.

ul. Czerniakowska 16, 00-701 Warszawa, tel. (+48 22) 623 36 98, fax (+48 22) 623 36 93